Inhoudsopgave Lucas Volgende 5 hoofdstukken

Lucas > Hoofdstuk 1 - 5

Lucas 1

Proloog

Frans Franciscus - Luc
De evangelist Lucas
Pieter Claesz. Soutman - De vier evangelisten

1Nadat reeds velen zich tot taak hebben gesteld om een verslag te schrijven over de gebeurtenissen die zich in ons midden hebben voltrokken,Frans Franciscus - Luc 2en die ons zijn overgeleverd door degenen die vanaf het begin ooggetuigen zijn geweest en dienaren van het Woord zijn geworden,Caspar Visser 't Hooft - De ring van de keizerinDe evangelist LucasPieter Claesz. Soutman - De vier evangelisten 3leek het ook mij goed om alles van de aanvang af nauwkeurig na te gaan en deze gebeurtenissen in ordelijke vorm voor u, hooggeachte Theofilus, op schrift te stellen,Dat is niet volgens Lucas 4om u te overtuigen van de betrouwbaarheid van de zaken waarin u onderricht bent.

Aankondiging van de geboorte van Johannes

Rogier van der Weyden - linkerpaneel van Johannesaltaar met de geboorte en naamgeving van Johannes de Doper
Jan Luyken - De hemelvaart van Elia
Jan Provost - Zacharia

5Toen Herodes koning van Judea was, leefde er een priester die Zacharias heette en tot de priesterafdeling Abia behoorde. Zijn vrouw, Elisabet, stamde af van Aäron. 6Beiden waren vrome en gelovige mensen, die zich strikt aan alle geboden en wetten van de Heer hielden. 7Ze hadden geen kinderen, want Elisabet was onvruchtbaar, en beiden waren al op leeftijd.

8Toen de afdeling van Zacharias eens aan de beurt was om de priesterdienst te vervullen, 9werd er volgens het gebruik van de priesters geloot en werd Zacharias door het lot aangewezen om het reukoffer op te dragen in het heiligdom van de Heer. 10De samengestroomde menigte bleef buiten staan bidden terwijl het offer werd gebracht. 11Opeens verscheen hem een engel van de Heer, die aan de rechterkant van het reukofferaltaar stond. 12Zacharias schrok hevig bij het zien van de engel en hij werd door angst overvallen. 13Maar de engel zei tegen hem: ‘Wees niet bang, Zacharias, je gebed is verhoord: je vrouw Elisabet zal je een zoon baren, en je moet hem Johannes noemen.Rogier van der Weyden - linkerpaneel van Johannesaltaar met de geboorte en naamgeving van Johannes de Doper 14Vreugde en blijdschap zullen je ten deel vallen, en velen zullen zich over zijn geboorte verheugen. 15Hij zal groot zijn in de ogen van de Heer, en wijn en andere gegiste drank zal hij niet drinken. Hij zal vervuld worden met de heilige Geest terwijl hij nog in de schoot van zijn moeder is, 16en hij zal velen uit het volk van Israël tot de Heer, hun God, brengen. 17Als bode zal hij voor God uit gaan met de geest en de kracht van Elia om ouders met hun kinderen te verzoenen en om zondaars tot rechtvaardigheid te brengen, en zo zal hij het volk gereedmaken voor de Heer.’Elia - Jezus - JohannesJan Luyken - De hemelvaart van Elia

18Zacharias vroeg aan de engel: ‘Hoe kan ik weten of dat waar is? Ik ben immers een oude man en ook mijn vrouw is al op leeftijd.’Altaar met scènes uit het leven van Maria 19De engel antwoordde: ‘Ik ben Gabriël, die altijd in Gods nabijheid is, en ik ben uitgezonden om je dit goede nieuws te brengen.Aartsengelen 20Maar omdat je geen geloof hebt gehecht aan mijn woorden, die op de voorbestemde tijd in vervulling zullen gaan, zul je stom zijn en niet kunnen spreken tot de dag waarop dit alles gaat gebeuren.’Zacharias of Zacharia?Jan Provost - Zacharia

21De menigte stond buiten op Zacharias te wachten, en de mensen vroegen zich af waarom hij zo lang in het heiligdom bleef. 22Maar toen hij naar buiten kwam, kon hij niets tegen hen zeggen. Ze begrepen dat hij in het heiligdom een visioen had gezien; hij maakte gebaren tegen hen, maar spreken kon hij niet. 23Toen zijn tempeldienst voorbij was, ging hij terug naar huis.Johannes de Doper in de koran

24Korte tijd later werd zijn vrouw Elisabet zwanger. Ze leefde vijf maanden lang in afzondering en zei bij zichzelf: 25De Heer heeft zich mijn lot aangetrokken. Hij heeft dit voor mij gedaan opdat de mensen me niet langer verachten.Rogier van Aerde - Stem in de woestijn

Aankondiging van de geboorte van Jezus

26In de zesde maand zond God de engel Gabriël naar de stad Nazaret in Galilea,Hendrick Goltzius - De annunciatieAnoniem, Wallonië - Kachelplaat met de Annunciatie 27naar een meisje dat was uitgehuwelijkt aan een man die Jozef heette, een afstammeling van David. Het meisje heette Maria.Adriaen van WeselMeester van Sint-Goedele - Huwelijk van Maria en JozefHendrick Goltzius - De Heilige FamilieAdriaen van Wesel - Lezende Maria (van een Annunciatie) 28Gabriël ging haar huis binnen en zei: ‘Gegroet Maria, je bent begenadigd, de Heer is met je.’Maria in de koranWeesgegroetIn gezegende omstandigheden zijnRobert Campin - Het Mérode-altaarstukGustave van de Woestijne - De kleine AnnunciatieAdriaen van de Velde - De Annunciatie aan Maria 29Ze schrok hevig bij het horen van zijn woorden en vroeg zich af wat die begroeting te betekenen had.Pierre Joseph Hubert Cuypers - Muziekkast 30Maar de engel zei tegen haar: ‘Wees niet bang, Maria, God heeft je zijn gunst geschonken.Atelier van Robert Campin - Annunciatie 31Luister, je zult zwanger worden en een zoon baren, en je moet hem Jezus noemen.Dirck Barendsz - Drieluik met taferelen uit het leven van MariaDieric Bouts - De aankondiging, eerste paneel uit 'De vier taferelen uit het leven van Maria'Onbekend - De slang verleidt Eva 32Hij zal een groot man worden en Zoon van de Allerhoogste worden genoemd, en God, de Heer, zal hem de troon van zijn vader David geven.Onbekend - De annunciatie 33Tot in eeuwigheid zal hij koning zijn over het volk van Jakob, en aan zijn koningschap zal geen einde komen.’

34Maria vroeg aan de engel: ‘Hoe zal dat gebeuren? Ik heb immers nog nooit gemeenschap met een man gehad.’Pieter Pourbus - De verkondiging aan Maria 35De engel antwoordde: ‘De heilige Geest zal over je komen en de kracht van de Allerhoogste zal je als een schaduw bedekken. Daarom zal het kind dat geboren wordt, heilig worden genoemd en Zoon van God.Frans Franciscus - Annunciatio 36Luister, ook je familielid Elisabet is zwanger van een zoon, ondanks haar hoge leeftijd. Ze is nu, ook al hield men haar voor onvruchtbaar, in de zesde maand van haar zwangerschap, 37want voor God is niets onmogelijk.’ 38Maria zei: ‘De Heer wil ik dienen: laat er met mij gebeuren wat u hebt gezegd.’ Daarna liet de engel haar weer alleen.Laet ons mit hartzen reyneHadewijch - MarialiedMaria Boodschap/Annunciatie

Maria en Elisabet

39Kort daarop reisde Maria in grote haast naar het bergland, naar een stad in Juda, 40waar ze het huis van Zacharias binnenging en Elisabet begroette. 41Toen Elisabet de groet van Maria hoorde, sprong het kind op in haar schoot; ze werd vervuld met de heilige GeestAdriaen van Wesel - De visitatieDieric Bouts - De visitatie, tweede paneel uit 'De vier taferelen uit het leven van Maria' 42en riep luid: ‘De meest gezegende ben je van alle vrouwen, en gezegend is de vrucht van je schoot!WeesgegroetIn gezegende omstandigheden zijnVlaams, 17de eeuw - Beeltenis van een abdisRogier van der Weyden - De visitatie 43Wie ben ik dat de moeder van mijn Heer naar mij toe komt?Meester van de Spes Nostra - Vier reguliere kanunniken van Sint Augustinus mediterend bij een geopend graf 44Toen ik je groet hoorde, sprong het kind van vreugde op in mijn schoot. 45Gelukkig is zij die geloofd heeft dat de woorden van de Heer in vervulling zullen gaan.’Gijsbert van Veen - De visitatie

46Maria zei:

‘Mijn ziel prijst en looft de Heer,
47mijn hart juicht om God, mijn redder:
48hij heeft oog gehad voor mij, zijn minste dienares.
Alle geslachten zullen mij voortaan gelukkig prijzen,
49ja, grote dingen heeft de Machtige voor mij gedaan,
heilig is zijn naam.
50Barmhartig is hij, van geslacht op geslacht,
voor al wie hem vereert.Anna-te-drieënNederrijns - Anna-te-drieën
51Hij toont zijn macht en de kracht van zijn arm
52heersers stoot hij van hun troon
en wie gering is geeft hij aanzien.
53Wie honger heeft overlaadt hij met gaven,
maar rijken stuurt hij weg met lege handen.Verschillende Meesters - Canticum Sanctae Mariae
54-55Hij trekt zich het lot aan van Israël, zijn dienaar,
zoals hij aan onze voorouders heeft beloofd:
hij herinnert zich zijn barmhartigheid
jegens Abraham en zijn nageslacht,
tot in eeuwigheid.’

56Maria bleef ongeveer drie maanden bij haar, en ging toen terug naar huis.Het leven van Maria

De geboorte van Johannes

Petrus Christus I - Isabella van Portugal met de heilige Elisabeth
Rogier van der Weyden - De geboorte van Johannes
Barent Fabritius - Geboorte en naamgeving van Johannes de Doper
Verschillende Meesters - Canticum Zacharie

57Toen de dag van haar bevalling was aangebroken, bracht Elisabet een zoon ter wereld.Petrus Christus I - Isabella van Portugal met de heilige Elisabeth 58Haar buren en verwanten hoorden hoe barmhartig de Heer voor haar was geweest, en ze verheugden zich samen met haar. 59Op de achtste dag kwamen ze het kind besnijden, en ze wilden het Zacharias noemen, naar zijn vader. 60Maar zijn moeder zei: ‘Nee, Johannes zal hij heten!’ 61Ze zeiden tegen haar: ‘Er is niemand in je familie die zo heet.’ 62Ze beduidden zijn vader te laten weten hoe hij het kind wilde noemen. 63Hij vroeg om een schrijftablet en schreef erop: ‘Johannes is zijn naam.’ Iedereen was verbaasd.Rogier van der Weyden - De geboorte van JohannesBarent Fabritius - Geboorte en naamgeving van Johannes de Doper 64En meteen werd de verlamming van zijn mond en zijn tong ongedaan gemaakt, en hij begon te spreken en loofde God.De tongen komen los 65Alle omwonenden waren diep onder de indruk, en in heel het bergland van Judea werden deze gebeurtenissen besproken. 66Ieder die het hoorde bleef erover nadenken, en vroeg zich af: Hoe zal het verder gaan met dit kind? Want de machtige hand van de Heer beschermde hem.

67Zijn vader Zacharias werd vervuld met de heilige Geest en sprak deze profetie:

68‘Geprezen zij de Heer, de God van Israël,
hij heeft zich om zijn volk bekommerd en het verlost.
69Een reddende kracht heeft hij voor ons opgewekt
uit het huis van David, zijn dienaar,
70zoals hij van oudsher heeft beloofd bij monde van zijn heilige profeten:
71bevrijd zouden we worden van onze vijanden,
gered uit de greep van allen die ons haten.
72Zo toont hij zich barmhartig jegens onze voorouders
en herinnert hij zich zijn heilig verbond:
73de eed die hij gezworen had aan Abraham, onze vader,
dat wij, 74ontkomen aan onze vijanden,
hem zonder angst zouden dienen, 75toegewijd en oprecht,
altijd levend in zijn nabijheid.
76En jij, kind, jij zult genoemd worden: profeet van de Allerhoogste,
want voor de Heer zul je uit gaan om de weg voor hem gereed te maken,Verschillende Meesters - Canticum Zacharie
77en om zijn volk bekend te maken met hun redding
door de vergeving van hun zonden.
78Dankzij de liefdevolle barmhartigheid van onze God
zal het stralende licht uit de hemel over ons opgaan
79en verschijnen aan allen die leven in duisternis
en verkeren in de schaduw van de dood,
zodat we onze voeten kunnen zetten op de weg van de vrede.’

80Het kind groeide op en werd gesterkt door de Geest. Johannes leefde in de woestijn tot de dag aanbrak waarop hij zich kenbaar maakte aan het volk van Israël.Rogier van Aerde - Stem in de woestijn

Lucas 2

De geboorte van Jezus

1In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven.Napels - detail van Napolitaanse kerststal: Geboorte van ChristusMeester van de Tiburtijnse Sibille - De profetie van de Tiburtijnse Sibylle 2Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië.Pieter Bruegel de Oudere - De volkstelling te Betlehem 3Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. 4Jozef ging van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Betlehem heet, aangezien hij van David afstamde,Jezus' jeugd van geboorte tot doop 5om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was. 6Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan,Adriaen van WeselAdriaen van Wesel - Jozef met musicerende engelenReclamebureau: TBWA\Neboko - Zwangere Maria 7en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad.Gerard Walschap - Bejegening van ChristusEvangelie naor Lucas in 't AchterhoeksJan Grégoire, - Stal van BethlehemPetrus Christus I - GeboorteAbraham Bloemaert - De geboorte van Jezus

8Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde.Adam Sijbel - De verkondiging aan de herdersGebroeders Van Limburg - De verkondiging aan de herders 9Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken.Vrezen met grote vrezeBert Bouman en Alie Evers - EngelJoachim Wtewael - Verkondiging aan de herdersRembrandt - De verkondiging aan de herders 10De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen:Rembrandt - De verkondiging aan de herders 11vandaag is in de stad van David voor jullie een redder geboren. Hij is de messias, de Heer.Redder 12Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’Pieter Hendriksz. Schut - Den Engel des Heeren verkondight de Herders op den velde de geboorte Christi. 13En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden:kopie naar Pieter Aertsen - Aanbidding der herders

14‘Eer aan God in de hoogste hemel

15Toen de engelen waren teruggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar: ‘Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons bekend heeft gemaakt.’Pieter Bout - De verkondiging aan de herders 16Ze gingen meteen op weg, en troffen Maria aan en Jozef en het kind dat in de voederbak lag.Abraham Bloemaert - Aanbidding der herdersOnbekend - De aanbidding van de herdersOnbekend - De aanbidding van de herdersHendrik van Wieringen - Maria, Joseph, Kind, de zaal'ge herders vonden 17Toen ze het kind zagen, vertelden ze wat hun over dat kind was gezegd.Rembrandt - De aanbidding van de herdersHugo van der Goes - Portinari-altaarJacob Jordaens - De aanbidding der herders 18Allen die het hoorden stonden verbaasd over wat de herders tegen hen zeiden,Anoniem Brugs meester - De aanbidding der herdersDirck Barendsz - Drieluik met taferelen uit het leven van Maria 19maar Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en bleef erover nadenken.Pieter Paul Rubens - Aanbidding der herdersMonument voor Rogier van der WeydenAbraham Daniëlsz. Hondius - Aanbidding der herdersAtelier van Robert Campin - GeboorteAbraham Daniëlsz. Hondius - Aanbidding door de herders 20De herders gingen terug, terwijl ze God loofden en prezen om alles wat ze gehoord en gezien hadden, precies zoals het hun was gezegd.Jeremias de Decker - Aendacht op den Kersdag des jaers 1659Os en ezelAnton van Duinkerken - De herdersKerstmisDe Napolitaanse kerststal in het CatharijneconventHet visioen van Brigitta van ZwedenNoord Nederlands - Aanbidding der herders

21Toen er acht dagen verstreken waren en hij besneden zou worden, kreeg hij de naam Jezus, die de engel had genoemd nog voordat hij in de schoot van zijn moeder was ontvangen.Leonard Bramer - De besnijdenis van JezusAnoniem, Delft - Luiermand met de besnijdenis van ChristusRembrandt - De besnijdenis in de stalOnbekend - De besnijdenisJacobus de Haas - Boekslot met de besnijdenis van Christus

Toewijding van Jezus in de tempel

22Toen de tijd was aangebroken dat ze zich overeenkomstig de wet van Mozes rein moesten laten verklaren, brachten ze hem naar Jeruzalem om hem aan de Heer aan te bieden,Jan van Scorel - Presentatie van Jezus in de tempelAnoniem, Zuid-Nederland / Antwerpen - Besnijdenis van Christus 23zoals is voorgeschreven in de wet van de Heer: ‘Elke eerstgeboren zoon moet aan de Heer worden toegewijd.’Omgeving van Frans Floris (1) - Heilige familie met verwanten 24Ook wilden ze het offer brengen dat de wet van de Heer voorschrijft: een koppel tortelduiven of twee jonge gewone duiven.Ludolf van Saksen - De opdracht in de tempel

25Er woonde toen in Jeruzalem een zekere Simeon. Hij was een rechtvaardig en vroom man, die uitzag naar de tijd dat God Israël vertroosting zou schenken, en de heilige Geest rustte op hem. 26Het was hem door de heilige Geest geopenbaard dat hij niet zou sterven voordat hij de messias van de Heer zou hebben gezien.Jezus’ toewijding in de tempel: Responsum accepit Simeon 27Gedreven door de Geest kwam hij naar de tempel, en toen Jezus’ ouders hun kind daar binnenbrachten om met hem te doen wat volgens de wet gebruikelijk is,Pieter Jozef Verhagen - Presentatie in de tempel 28nam hij het in zijn armen en loofde hij God met de woorden:Altaar met scènes uit het leven van MariaRembrandt - Het loflied van Simeon (De presentatie in de tempel met de engel)Anoniem Noord-Nederland/Utrecht - Opdracht in de tempel

29‘Nu laat u, Heer, uw dienaar in vrede heengaan,
zoals u hebt beloofd.
30Want met eigen ogen heb ik de redding gezienArent de Gelder - Het loflied van Simeon
31die u bewerkt hebt ten overstaan van alle volken:
32een licht dat geopenbaard wordt aan de heidenen
en dat tot eer strekt van Israël, uw volk.’Verschillende Meesters - Canticum Simeonis ad completoriumRembrandt - De lofprijzing van Simeon

33Zijn vader en moeder waren verbaasd over wat er over hem werd gezegd.Anoniem, Zuid Nederlands - Heilige familie met Elisabeth en Johannes de Doper 34Simeon zegende hen en zei tegen Maria, zijn moeder: ‘Weet wel dat velen in Israël door hem ten val zullen komen of juist zullen opstaan. Hij zal een teken zijn dat betwist wordt,Gustave van de Woestijne - MadonnaAntoon Sallaert - De Onbevlekte OntvangenisJacobus de Haas - Boekslot met de lofzang van Simeon 35en zelf zult u als door een zwaard doorstoken worden. Zo zal de gezindheid van velen aan het licht komen.’Een zwaard zal door uw ziel gaanGustave van de Woestijne - Onze-Lieve-Vrouw van Zeven SmartenJoseph Witte - Jezus wordt van het kruis afgenomenOnbekend - Rooms-katholiek Gebedenboekje

36Er was daar ook een profetes, Hanna, de dochter van Fanuël, uit de stam Aser. Ze was hoogbejaard; vanaf haar huwbare leeftijd had ze zeven jaar met haar man geleefd, 37en ze was nu al vierentachtig jaar weduwe. Ze was altijd in de tempel, waar ze God dag en nacht diende met vasten en bidden.Rembrandt - Een oude vrouw, waarschijnlijk Rembrandts moeder, voorgesteld als profetes Hanna 38Op dat moment kwam ze naar hen toe, bracht hulde aan God en sprak over het kind met allen die uitzagen naar de bevrijding van Jeruzalem.

39Toen ze alles overeenkomstig de wet van de Heer hadden gedaan, keerden ze terug naar Galilea, naar hun woonplaats Nazaret.Felix Timmermans - Het kindeken Jezus in VlaanderenBloemlezing KerstpoëzieLeonard Bramer - Simeon in de tempelAnoniem, Zuid Nederlands, Brussel - Maria met kind gekroond door twee engelen 40Het kind groeide op, werd sterk en was begiftigd met wijsheid; Gods genade rustte op hem.Anoniem, Utrecht - Anna-te-drieënFrans Franciscus - WintermadonnaFrans Franciscus - Holy Family with pink blossemCornelis van Cleve - Heilige Familie met Elisabeth en JohannesHans Memling - Diptiek van Maarten van Nieuwenhove

De twaalfjarige Jezus in de tempel

Rembrandt - Christus en de schriftgeleerden
Ludolf van Saksen - De twaalfjarige Jezus in de tempel
Leonard Bramer - De twaalfjarige Jezus in de tempel
Rembrandt - Jezus keert uit de tempel terug met Jozef en Maria
Albert Servaes - Heilige avond

41Zijn ouders gingen jaarlijks voor het pesachfeest naar Jeruzalem. 42Toen hij twaalf jaar was, maakten ze weer hun gebruikelijke pelgrimstocht. 43Na afloop van het feest vertrokken ze naar huis, maar Jezus bleef in Jeruzalem achter zonder dat zijn ouders het wisten. 44In de veronderstelling dat hij zich bij het reisgezelschap bevond, reisden ze een hele dag voordat ze hem overal onder hun verwanten en bekenden begonnen te zoeken. 45Toen ze hem niet vonden, keerden ze terug naar Jeruzalem om hem daar te zoeken. 46Na drie dagen vonden ze hem in de tempel, waar hij tussen de leraren zat, terwijl hij naar hen luisterde en hun vragen stelde.Rembrandt - Christus en de schriftgeleerden 47Allen die hem hoorden stonden versteld van zijn inzicht en zijn antwoorden.Ludolf van Saksen - De twaalfjarige Jezus in de tempel 48Toen zijn ouders hem zagen, waren ze ontzet, en zijn moeder zei tegen hem: ‘Kind, wat heb je ons aangedaan? Je vader en ik hebben met angst in het hart naar je gezocht.’ 49Maar hij zei tegen hen: ‘Waarom hebt u naar me gezocht? Wist u niet dat ik in het huis van mijn Vader moest zijn?’Alex Verburg - Dwalingen 50Maar ze begrepen niet wat hij tegen hen zei.Leonard Bramer - De twaalfjarige Jezus in de tempel 51Hij reisde met hen terug naar Nazaret en was hun voortaan gehoorzaam. Zijn moeder sloot alles wat er met hem gebeurd was in haar hart.Lauris Jansz. - Jesus onder die leeraersRembrandt - Jezus keert uit de tempel terug met Jozef en Maria 52Jezus groeide verder op en zijn wijsheid nam nog toe. Hij kwam steeds meer in de gunst bij God en de mensen.1. Jeugdverhalen van Johannes en JezusAlbert Servaes - Heilige avond

Lucas 3

Optreden van Johannes

1In het vijftiende jaar van de regering van keizer Tiberius, toen Pontius Pilatus Judea bestuurde, en Herodes tetrarch was over Galilea, zijn broer Filippus over het gebied van Iturea en Trachonitis, en Lysanias over Abilene,Palestina ten tijde van Jezus 2en toen Annas en Kajafas hogepriester waren, richtte God zich in de woestijn tot Johannes, de zoon van Zacharias. 3Daar ging Johannes in de omgeving van de Jordaan verkondigen dat de mensen zich moesten laten dopen en tot inkeer moesten komen, om zo vergeving van zonden te verkrijgen,Gerrit Pietersz. Sweelinck - Prediking van Johannes de DoperHan Wezelaar - Johannes de Doper als predikerHendrick Hondius I - Johannes predikt in de woestijn 4zoals geschreven staat in het boek met de uitspraken van de profeet Jesaja:

‘Luid klinkt een stem in de woestijn:
“Maak de weg van de Heer gereed,
maak recht zijn paden!Rogier van Aerde - Stem in de woestijn
5Iedere kloof zal worden gedicht,
elke berg en heuvel geslecht,
kromme wegen recht gemaakt,
hobbelige wegen geëffend;
6en al wat leeft zal zien hoe God redding brengt.”’

7Johannes zei tegen de mensen die massaal uitliepen om zich door hem te laten dopen: ‘Addergebroed, wie heeft jullie wijsgemaakt dat je veilig bent voor het komende oordeel?Werner van den Valckert - 'Portrait historié' met Prediking van Johannes de DoperPieter Bruegel de Oudere - De prediking van JohannesAbraham Govaerts - Prediking van Johannes 8Breng vruchten voort die een nieuw leven waardig zijn, en zeg niet meteen bij jezelf: Wij hebben Abraham als vader. Want ik zeg jullie: God kan uit deze stenen kinderen van Abraham verwekken! 9Ja, de bijl ligt al aan de wortel van de boom: iedere boom die geen goede vruchten draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen.’

10De mensen vroegen hem: ‘Wat moeten we dan doen?’ 11Hij antwoordde: ‘Wie twee stel onderkleren heeft, moet delen met wie er geen heeft, en wie eten heeft moet hetzelfde doen.’ 12Er kwamen ook tollenaars om zich te laten dopen, en die vroegen hem: ‘Meester, wat moeten wij doen?’ 13Hij zei tegen hen: ‘Vorder niet meer dan wat jullie is opgedragen.’ 14Ook soldaten kwamen hem vragen: ‘En wij, wat moeten wij doen?’ Tegen hen zei hij: ‘Jullie mogen niemand afpersen en je ook niet laten omkopen, neem genoegen met je soldij.’

15Het volk was vol verwachting, en allen vroegen zich af of Johannes misschien de messias was,Juan de Flandes - De prediking van Johannes de DoperAnoniem - Landschap met de prediking van Johannes de Doper 16maar Johannes zei tegen hen: ‘Ik doop jullie met water, maar er komt iemand die meer vermag dan ik; ik ben zelfs niet goed genoeg om de riem van zijn sandalen los te maken. Hij zal jullie dopen met de heilige Geest en met vuur; 17hij houdt de wan in zijn hand om de dorsvloer te reinigen, het graan zal hij bijeenbrengen in zijn schuur en het kaf in onblusbaar vuur verbranden.’Het kaf van het koren scheiden

18Op deze en andere wijze spoorde hij de mensen aan en verkondigde hij hun het goede nieuws.Gustave van de Woestijne - Johannes de Doper 19Maar de tetrarch Herodes, die door Johannes was terechtgewezen in verband met Herodias, de vrouw van zijn broer, en vanwege al zijn andere wandaden, 20voegde aan alle slechte dingen die hij had gedaan nog toe dat hij Johannes opsloot in de gevangenis.Listige vrouwen

21Heel het volk liet zich dopen, en toen ook Jezus was gedoopt en hij aan het bidden was, werd de hemel geopendDopen in de woestijnJohannes de DoperLudolf van Saksen - De doop in de JordaanPaul Bril - Landschap met prediking van Johannes en de doop van Christus 22en daalde de heilige Geest in de gedaante van een duif op hem neer, en er klonk een stem uit de hemel: ‘Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde.’2. Optreden van Johannes de DoperNoord Nederlands - Doop van christus in de JordaanJan van Scorel - De doop van Jezus in de JordaanPieter Fransz. De Grebber - De doop van Christus

Geslachtslijst van Jezus

Boom van Jesse
Jan Mostaert - De boom van Jesse

23Jezus begon zijn verkondiging toen hij ongeveer dertig jaar was. Hij was, zoals algemeen werd aangenomen, de zoon van Jozef, die de zoon was van Eli,Wettelijke afstamming 24de zoon van Mattat, de zoon van Levi, de zoon van Melchi, de zoon van Jannai, de zoon van Josef,Boom van Jesse 25de zoon van Mattatias, de zoon van Amos, de zoon van Naüm, de zoon van Hesli, de zoon van Naggai,Jan Mostaert - De boom van Jesse 26de zoon van Maät, de zoon van Mattatias, de zoon van Semeïn, de zoon van Josech, de zoon van Joda, 27de zoon van Joanan, de zoon van Resa, de zoon van Zerubbabel, de zoon van Sealtiël, de zoon van Neri, 28de zoon van Melchi, de zoon van Addi, de zoon van Kosam, de zoon van Elmadan, de zoon van Er, 29de zoon van Jozua, de zoon van Eliëzer, de zoon van Jorim, de zoon van Mattat, de zoon van Levi, 30de zoon van Simeon, de zoon van Juda, de zoon van Josef, de zoon van Jonan, de zoon van Eljakim, 31de zoon van Melea, de zoon van Menna, de zoon van Mattatta, de zoon van Natan, de zoon van David, 32de zoon van Isaï, de zoon van Obed, de zoon van Boaz, de zoon van Selach, de zoon van Nachson, 33de zoon van Amminadab, de zoon van Admin, de zoon van Arni, de zoon van Chesron, de zoon van Peres, de zoon van Juda, 34de zoon van Jakob, de zoon van Isaak, de zoon van Abraham, de zoon van Terach, de zoon van Nachor, 35de zoon van Serug, de zoon van Reü, de zoon van Peleg, de zoon van Eber, de zoon van Selach, 36de zoon van Kenan, de zoon van Arpachsad, de zoon van Sem, de zoon van Noach, de zoon van Lamech, 37de zoon van Metuselach, de zoon van Henoch, de zoon van Jered, de zoon van Mahalalel, de zoon van Kenan, 38de zoon van Enos, de zoon van Set, de zoon van Adam, de zoon van God.De wortel Jesse

Lucas 4

Jezus door de duivel op de proef gesteld

Aad de Haas - Christus door de duivel bekoord
Ludolf van Saksen - Verzoeking in de woestijn

1Vervuld van de heilige Geest trok Jezus weg van de Jordaan, en geleid door de Geest zwierf hij veertig dagen rond in de woestijn, 2waar hij door de duivel op de proef werd gesteld. Al die tijd at hij niets, en toen de veertig dagen verstreken waren, had hij grote honger.Aad de Haas - Christus door de duivel bekoord 3De duivel zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, beveel die steen dan in een brood te veranderen.’Ludolf van Saksen - Verzoeking in de woestijn 4Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “De mens leeft niet van brood alleen.”’ De mens leeft niet bij brood alleen 5Toen bracht de duivel hem naar een hooggelegen plaats en liet hem in een en hetzelfde ogenblik alle koninkrijken van de wereld zien. 6De duivel zei tegen hem: ‘Ik geef u de macht over dat alles en ook de roem die ermee gepaard gaat, want ik kan daarover beschikken en ik geef het aan wie ik wil; 7als u in aanbidding voor mij neervalt, zal dat allemaal van u zijn.’ 8Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen hem.”’ 9De duivel bracht Jezus naar Jeruzalem en zette hem op het hoogste punt van de tempel, en hij zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, spring dan naar beneden. 10Want er staat geschreven: “Zijn engelen zal hij opdracht geven om over u te waken.” 11En ook: “Op hun handen zullen zij u dragen, zodat u uw voet niet zult stoten aan een steen.”’ 12Maar Jezus antwoordde: ‘Er is gezegd: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”’ 13Toen de duivel Jezus aan al deze beproevingen had onderworpen, ging hij voor een tijd bij hem vandaan.

Optreden van Jezus in Nazaret

Ludolf van Saksen - Jesus onderwijst in de synagoge
Anoniem, Zuid Nederlands - Tweeluik met Lentulusbrief en portret van Christus
Ary Scheffer - Christus Consolator
n.v.t - Gevel Stichting Sarepta
Jan Luyken - Naäman de Syriër wast zich

14Jezus keerde, gesterkt door de Geest, terug naar Galilea. Het nieuws over hem verspreidde zich in de hele streek. 15Hij gaf onderricht in de synagogen en werd door allen geprezen.Ludolf van Saksen - Jesus onderwijst in de synagoge 16Hij kwam ook in Nazaret, waar hij was opgegroeid, en volgens zijn gewoonte ging hij op sabbat naar de synagoge. Toen hij opstond om voor te lezen,Tweeluik met Lentulusbrief en portret van ChristusAnoniem, Zuid Nederlands - Tweeluik met Lentulusbrief en portret van Christus 17werd hem de boekrol van de profeet Jesaja overhandigd, en hij rolde hem af tot de plaats waar geschreven staat:

18‘De Geest van de Heer rust op mij,
want hij heeft mij gezalfd.
Om aan armen het goede nieuws te brengen
heeft hij mij gezonden,
om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken
en aan blinden het herstel van hun zicht,
om onderdrukten hun vrijheid te geven,Jan Kal - CatechisatieAry Scheffer - Christus Consolator
19om een genadejaar van de Heer uit te roepen.’

20Hij rolde de boekrol op, gaf hem terug aan de dienaar en ging weer zitten; de ogen van alle aanwezigen in de synagoge waren op hem gericht. 21Hij zei tegen hen: ‘Vandaag hebben jullie deze schrifttekst in vervulling horen gaan.’ 22Allen betuigden hem hun bijval en verwonderden zich over de genaderijke woorden die uit zijn mond vloeiden, en ze zeiden: ‘Dat is toch de zoon van Jozef?’ 23En hij zei tegen hen: ‘Ongetwijfeld zullen jullie me dit gezegde voorhouden: Geneesheer, genees uzelf. Doe alles waarvan wij gehoord hebben dat het in Kafarnaüm gebeurd is, ook hier in uw vaderstad.’ 24Hij vervolgde: ‘Luister, ik zeg jullie dat geen enkele profeet welkom is in zijn vaderstad.Een profeet wordt in zijn eigen land niet geëerd (Of: Niemand is profeet in zijn eigen land)Medicijnmeesters, genees uzelven! 25Maar ik zeg het jullie zoals het is: in de tijd van Elia, toen de hemel drie jaar en zes maanden lang gesloten bleef en er in het land een grote hongersnood uitbrak, waren er veel weduwen in Israël. 26Toch werd Elia niet naar een van hen gezonden, maar naar een weduwe in Sarepta bij Sidon.n.v.t - Gevel Stichting Sarepta 27En in de tijd van de profeet Elisa waren er veel mensen in Israël die leden aan huidvraat, maar niemand van hen werd gereinigd, behalve de Syriër Naäman.’ElisaJan Luyken - Naäman de Syriër wast zich 28Toen de aanwezigen in de synagoge dit hoorden, ontstaken ze in grote woede. 29Ze sprongen op en dreven hem de stad uit, naar de rand van de berg waarop hun stad gebouwd was, om hem in de afgrond te storten. 30Maar hij liep midden tussen hen door en vertrok.Synagoge

Optreden van Jezus in Kafarnaüm

De synagoge van Kafarnaüm

31Hij ging naar Kafarnaüm, een stad in Galilea, waar hij de inwoners steeds op sabbat onderwees. 32Ze waren diep onder de indruk van zijn onderricht, want hij sprak met gezag. 33Er was in de synagoge iemand die bezeten was door een geest, een onreine demon, en deze schreeuwde luidkeels:De synagoge van Kafarnaüm 34‘Aaah! Wat hebben wij met jou te maken, Jezus van Nazaret? Ben je gekomen om ons te vernietigen? Ik weet wel wie je bent, de heilige van God.’ 35Maar Jezus sprak hem streng toe en zei: ‘Zwijg en ga uit hem weg!’ De demon smeet de man op de grond en ging uit hem weg zonder hem te verwonden. 36Allen waren verbijsterd. Ze bespraken het voorval met elkaar en zeiden: ‘Wat zijn dat voor dingen die hij zegt? Hoe komt het dat hij het gezag en de macht heeft om onreine geesten zijn bevelen te geven zodat zij de mensen verlaten?’ 37Het nieuws over hem verspreidde zich overal in de streek.

38Na het verlaten van de synagoge ging hij naar het huis van Simon. Simons schoonmoeder had hoge koorts, en ze vroegen Jezus om haar te helpen. 39Hij boog zich over haar heen en sprak de koorts bestraffend toe. Die verliet haar, en meteen stond ze op en begon voor hen te zorgen. 40Toen de zon was ondergegaan, brachten de mensen al hun zieken naar hem toe, aan welke kwaal ze ook leden. Hij legde hun een voor een de hand op en genas hen. 41Hij dreef ook veel demonen uit, die schreeuwden: ‘Jij bent de Zoon van God!’ Hij sprak hen bestraffend toe en verbood hun iets te zeggen; ze wisten immers dat hij de messias was.

42Bij het aanbreken van de dag vertrok hij en ging naar een eenzame plaats. De mensen gingen hem zoeken, en toen ze hem gevonden hadden probeerden ze hem ervan te weerhouden bij hen weg te gaan. 43Maar hij zei tegen hen: ‘Ook in de andere steden moet ik het goede nieuws over het koninkrijk van God brengen, want daarvoor ben ik gezonden.’ 44En hij maakte dat goede nieuws bekend in de synagogen van Judea.

Lucas 5

Simon Petrus, Jakobus en Johannes geroepen

1Toen hij eens aan de oever van het Meer van Gennesaret stond en het volk zich om hem verdrong om naar het woord van God te luisteren,Het meer van Galilea vanuit het noordwesten 2zag hij twee boten aan de oever van het meer liggen; de vissers waren eruit gestapt, ze waren bezig de netten te spoelen. 3Hij stapte in een van de boten, die van Simon was, en vroeg hem een eindje van het land weg te varen; hij ging zitten en gaf de menigte onderricht vanuit de boot.Herman Saftleven - Christus predikend op de boot van SimonJan Luyken - Simon Petrus 4Toen hij was opgehouden met spreken, zei hij tegen Simon: ‘Vaar naar diep water en gooi jullie netten uit om vis te vangen.’ 5Simon antwoordde: ‘Meester, de hele nacht hebben we ons ingespannen en niets gevangen. Maar als u het zegt, zal ik de netten uitwerpen.’ 6En toen ze dat gedaan hadden, zwom er zo’n enorme school vissen in de netten dat die dreigden te scheuren.Jean Kamps - Wonderbare visvangst 7Ze gebaarden naar de mannen in de andere boot dat die hen moesten komen helpen; nadat dezen bij hen waren gekomen, vulden ze de beide boten met zo veel vis dat ze bijna zonken.Brieven van Vincent van GoghMarc Mulders - De wonderbaarlijke visvangst 8Toen Simon Petrus dat zag, viel hij op zijn knieën voor Jezus neer en zei: ‘Ga weg van mij, Heer, want ik ben een zondig mens.’Joachim Beuckelaer - Vismarkt met de wonderbaarlijke visvangst op de achtergrond 9Hij was verbijsterd, net als allen die bij hem waren, over de enorme hoeveelheid vis die ze gevangen hadden; 10zo verging het ook Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs, die met Simon samenwerkten. Jezus zei tegen Simon: ‘Wees niet bang, voortaan zul je mensen vangen.’ 11En nadat ze de boten aan land hadden gebracht, lieten ze alles achter en volgden hem.Een zebedeüs zijnPieter Paul Rubens - De wonderbare visvangstJ.H. Isings - Jezus roept zijn discipelen

Genezing van huidvraat

Richard van Orley - Genezing van de melaatsen
Jan Luyken - Christus geneest een melaatse

12In een van de steden waar hij kwam, stond er plotseling een man voor hem, die door huidvraat getekend was. Toen hij Jezus zag, liet hij zich languit op de grond vallen en smeekte hem om hulp met de woorden: ‘Heer, als u wilt, kunt u mij rein maken.’Richard van Orley - Genezing van de melaatsen 13Jezus stak zijn hand uit, raakte hem aan en zei: ‘Ik wil het, word rein!’ En meteen verdween zijn huidvraat.Jan Luyken - Christus geneest een melaatse 14Hij beval hem er met niemand over te spreken, maar zei: ‘Ga u aan de priester laten zien en breng een offer voor uw reiniging, zoals Mozes heeft voorgeschreven, als getuigenis voor de mensen.’ 15Maar het nieuws over hem verspreidde zich juist verder, en grote mensenmassa’s verzamelden zich om naar hem te luisteren en zich van hun ziekten te laten genezen. 16Hijzelf trok zich geregeld terug op eenzame plaatsen om er te bidden.

Genezing en vergeving van zonden

Jan Luyken - De geraakte, door het dak neer gelaten
Rembrandt - Prediking van Christus
Toegeschreven aan Jan Tengnagel - Genezing van de lamme
Joan Collette - Genezing van de lamme

17Toen hij op een dag onderricht gaf, bevonden zich onder zijn gehoor ook Farizeeën en wetgeleerden die uit allerlei plaatsen in Galilea en Judea en uit Jeruzalem waren gekomen. De kracht van de Heer was werkzaam in hem, opdat hij zieken zou genezen.Jan Luyken - De geraakte, door het dak neer gelatenRembrandt - Prediking van Christus 18Er kwamen een paar mannen met een verlamde op een draagbed, die ze naar binnen wilden brengen om hem voor Jezus neer te leggen. 19Maar ze zagen geen kans om door de mensenmassa heen te komen, en dus gingen ze het dak op en lieten hem op het bed door een opening in het tegeldak naar beneden zakken tot vlak voor Jezus.Toegeschreven aan Jan Tengnagel - Genezing van de lammeJoan Collette - Genezing van de lamme 20Toen hij hun geloof zag, zei hij tegen hem: ‘Uw zonden zijn u vergeven.’ 21De schriftgeleerden en de Farizeeën begonnen zich af te vragen: Wie is die man dat hij deze godslasterlijke taal spreekt? Wie kan zonden vergeven dan God alleen? 22Maar Jezus begreep wat ze dachten en zei tegen hen: ‘Vanwaar toch al die bedenkingen? 23Wat is gemakkelijker, te zeggen: “Uw zonden zijn u vergeven” of: “Sta op en loop”? 24Ik zal u laten zien dat de Mensenzoon volmacht heeft om op aarde zonden te vergeven.’ En hij zei tegen de verlamde: ‘Ik zeg u, sta op, pak uw bed en ga naar huis.’ 25En onmiddellijk stond hij voor de ogen van alle aanwezigen op, pakte het bed waarop hij altijd had gelegen en vertrok naar huis, terwijl hij God loofde. 26Allen stonden versteld en ze loofden God, en zeiden, vervuld van ontzag: ‘Vandaag hebben we iets ongelooflijks gezien!’

Jezus bij Levi

Nicolaes Moeyaert - De roeping van Matteüs

27Daarna ging hij naar buiten en zag hij bij het tolhuis een tollenaar zitten die Levi heette. Hij zei tegen hem: ‘Volg mij!’Nicolaes Moeyaert - De roeping van Matteüs 28Levi stond op, liet alles achter en volgde hem. 29Hij richtte in zijn huis een groot feestmaal voor hem aan, waarop een groot aantal tollenaars en anderen samen met Jezus aanwezig waren. 30De Farizeeën en hun schriftgeleerden zeiden morrend tegen zijn leerlingen: ‘Waarom eet en drinkt u met tollenaars en zondaars?’ 31Maar Jezus antwoordde: ‘Gezonde mensen hebben geen dokter nodig, maar wie ziek is wel; 32ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar om zondaars aan te sporen een nieuw leven te beginnen.’

33Ze zeiden tegen hem: ‘De leerlingen van Johannes vasten dikwijls en zeggen hun gebeden, zoals ook de leerlingen van de Farizeeën doen, maar die van u eten en drinken maar.’ 34Jezus zei: ‘U kunt toch niet verlangen dat de bruiloftsgasten vasten zolang de bruidegom bij hen is? 35Maar er komt een dag dat de bruidegom bij hen wordt weggehaald, en dan is het hun tijd om te vasten.’ 36Hij vertelde hun ook een gelijkenis: ‘Niemand scheurt een lap van een nieuwe mantel om daarmee een oude mantel te verstellen, want dan scheurt hij de nieuwe, terwijl de lap niet bij de oude past. 37En niemand giet jonge wijn in oude leren zakken, want dan scheuren de zakken door de jonge wijn en wordt de wijn verspild, terwijl de zakken verloren gaan.Nieuwe wijn in oude zakkenEen nieuwe lap op een oud kleed 38Jonge wijn moet in nieuwe zakken worden gedaan. 39Maar niemand die oude wijn gedronken heeft, wil jonge; hij zegt immers: “De oude wijn is goed!”’