Inhoudsopgave Wijsheid van Jezus Sirach Volgende 5 hoofdstukken

Wijsheid van Jezus Sirach > Hoofdstuk 1 - 5

Wijsheid van Jezus Sirach 1

Woord vooraf

Door de Wet, de Profeten en de andere, latere geschriften is ons veel waardevols geschonken; vanwege deze boeken moet men Israël prijzen om zijn onderricht en wijsheid. Degenen die ze lezen moeten niet alleen zelf inzicht verwerven, maar als liefhebbers van studie ook anderen ten dienste staan, zowel in woord als geschrift. Daarom voelde mijn grootvader Jezus, die de Wet, de Profeten en de andere geschriften van onze voorouders diepgaand had bestudeerd en daarin een grondig inzicht had verworven, de drang om ook zelf iets te schrijven dat lering en wijsheid bevatte. Hij stelde zich ten doel dat liefhebbers van studie, eenmaal vertrouwd met zijn geschrift, nog meer volgens de wet zouden leven.

U wordt dus uitgenodigd dit geschrift met welwillende aandacht te lezen en er begrip voor te hebben als er passages zijn waarvan blijkt dat wij ze niet goed hebben weergegeven, ondanks de toewijding waarmee wij de vertaling hebben gemaakt. Want wanneer men uit het Hebreeuws vertaalt, kan de betekenis van het origineel niet volledig recht worden gedaan. Er is een niet gering verschil tussen de vertaling en het oorspronkelijke werk, niet alleen bij dit werk, maar ook bij de Wet zelf, de Profeten en de andere geschriften.

Toen ik mij in het achtendertigste regeringsjaar van koning Euergetes in Egypte vestigde, kwam ik daar in aanraking met voorbeelden van hoge geestelijke ontwikkeling. Ik vond het meer dan noodzakelijk dat ook ik daaraan iets zou bijdragen door dit boek ijverig en toegewijd te vertalen. Gedurende lange tijd heb ik dag en nacht gewerkt en al mijn kennis aangewend om het te voltooien en uit te geven, ook voor liefhebbers van studie in andere landen die bereid zijn zich in hun zedelijk handelen te richten op de wet.

Wijsheid komt van de Heer

A. H. Bakker Korff - Bijbellezing
Meester van Jacquemart Pilavaine - Drie zonnewijzers en een klok
Ram Katzir - Tora
1Alle wijsheid komt van de Heer
en is bij hem tot in eeuwigheid.A. H. Bakker Korff - Bijbellezing
2De zandkorrels aan de zee, de druppels van de regen
en de dagen van de eeuwigheid, wie kan ze tellen?
3De hoogte van de hemel, de breedte van de aarde,
de oervloed en de wijsheid, wie kan ze meten?Bijbelse kosmologieMeester van Jacquemart Pilavaine - Drie zonnewijzers en een klok
4De wijsheid is vóór alles geschapen,
inzicht en begrip bestonden al voor de tijd begon.
5 De bron van de wijsheid is het woord van God in de hoogste hemel,
haar wegen zijn de eeuwige geboden. Ram Katzir - Tora
6De wortel van de wijsheid, voor wie werd hij blootgelegd,
haar diep doordachte daden, wie kent ze?
7 De kennis van de wijsheid, aan wie werd ze geopenbaard,
de rijke ervaring die ze biedt, wie heeft die verworven?
8Slechts één is wijs en ontzagwekkend:
hij die zit op zijn troon.
9De Heer zelf heeft de wijsheid geschapen,
hij heeft haar gezien en uitgemeten,
haar over heel zijn schepping uitgestort.
10Al wat leeft heeft hij in haar laten delen,
en hij schenkt haar aan wie hem liefheeft.
De liefde voor God is eerbiedwaardige wijsheid
voor hen aan wie hij zich kenbaar maakt;

Wijsheid is ontzag voor de Heer

Hendrik van Wieringen - Wilt mij, o Heer! den Weg der waarheid leeren
Hendrik van Wieringen - Heer! maak mij 't herte rein, wilt mijnen geest versterken
11Ontzag voor de Heer brengt eer en roem,
vreugde en een feestelijke krans.
12Ontzag voor de Heer verkwikt het hart,
geeft vreugde, blijdschap en een lang leven.
Ontzag voor de Heer is een gave van de Heer,
het baant de weg naar de liefde.
13Wie ontzag heeft voor de Heer eindigt goed,
op de dag van zijn dood wordt hij gezegend.

14Het begin van de wijsheid is ontzag voor de Heer,
wie op hem vertrouwt, kreeg haar ingeschapen in de moederschoot.
15Ze heeft bij de mensen een eeuwig fundament gelegd,
ze wordt ook hun nageslacht toevertrouwd.

16De voltooiing van de wijsheid is ontzag voor de Heer,
ze verzadigt de mensen met haar vruchten.
17Heel hun huis vult zij met haar kostbaarheden,
hun schuren met hetgeen zij voortbrengt.

18De krans van de wijsheid is ontzag voor de Heer,
vrede en gezondheid bloeien door haar op.
Ontzag voor de Heer en wijsheid
zijn beide een geschenk van God dat vrede brengt.
Wie hem liefheeft ziet zijn roem vermeerderen;
Kennis en inzicht laat ze neerdalen als regen,
van wie haar bezitten verhoogt ze de eer.

20De wortel van de wijsheid is ontzag voor de Heer,
haar takken een lang leven.Hendrik van Wieringen - Wilt mij, o Heer! den Weg der waarheid leeren
21 Ontzag voor de Heer doet zonden teniet,
waar de wijsheid verblijft, wordt alle woede afgewenteld. Hendrik van Wieringen - Heer! maak mij 't herte rein, wilt mijnen geest versterken
22Wie ten onrechte in razernij uitbarst,
kan niet worden gerechtvaardigd;
zijn tomeloze razernij brengt hem ten val.
23Wie geduldig is beheerst zich zolang het nodig is,
totdat vreugde voor hem opbloeit.François Haverschmidt - De tandmeester
24Hij houdt zijn woorden voor zich zolang het nodig is,
en velen zullen van zijn inzicht spreken.

25De schatkamers van de wijsheid bevatten diepzinnige spreuken,
maar eerbied voor God is de zondaar een gruwel.
26Verlang je naar wijsheid, leef dan de geboden na,
en de Heer zal je haar schenken.
27Ontzag voor de Heer bestaat uit wijsheid en vorming,
trouw en zachtmoedigheid zijn hem welgevallig.
28Heb altijd ontzag voor de Heer,
benader hem niet dubbelhartig.
29Voer geen spel op tegenover de mensen
en let op je woorden.
30Zet jezelf niet op een voetstuk,
je zou kunnen vallen en jezelf te schande maken.
Dan onthult de Heer je heimelijke daden
en vernedert je te midden van de gemeenschap,
omdat je hem niet vol ontzag benaderd hebt
en je hart vol bedrog is.

Wijsheid van Jezus Sirach 2

Standvastig in beproevingen

Adriaen de Vries - Doopvont
G.J. Bunel - Bidprent met het hart van Christus en een pelikaan
1Mijn kind, als je de Heer wilt dienen,
bereid je dan voor op beproevingen.
2Houd het rechte spoor, wees standvastig
en word niet ongeduldig in tijden van tegenspoed.Adriaen de Vries - Doopvont
3Houd je stevig aan hem vast en laat hem niet los,
dan word je aan je levenseinde beloond.
4Aanvaard alles wat je overkomt
en wees ook geduldig wanneer je wordt vernederd.
5Want goud wordt in het vuur getoetst,
in de oven van vernedering test God de mens die hij aanvaardt.
Wanneer je ziek bent of armoede lijdt, vertrouw dan op hem.
6Geloof in hem, dan zal hij je helpen,
bewandel rechte wegen en vestig op hem je hoop.

7Jij die ontzag voor de Heer hebt,
zie uit naar zijn ontferming en wijk niet af,
dan val je niet.
8Jij die ontzag hebt voor de Heer,
vertrouw op hem,
dan valt je loon je niet uit handen.
9Jij die ontzag hebt voor de Heer,
hoop op het goede, op ontferming en eeuwige vreugde,
want eeuwige vreugde is het loon dat hij je schenkt.
10Kijk naar de generaties van vroeger:
Was er ook maar iemand die op de Heer vertrouwde en werd teleurgesteld?
Was er ook maar iemand die volhardde in ontzag voor hem en niet werd gehoord?
Was er ook maar iemand die hem aanriep en onopgemerkt bleef?
11De Heer heeft immers medelijden en ontfermt zich,
vergeeft zonden en redt in tijden van verdrukking.

12Wee de laffe harten en de slappe handen,
de zondaar die twee paden bewandelt.
13Wee het wankelmoedig hart,
want het heeft geen vertrouwen;
daarom wordt het niet beschermd.
14Wee jullie die niet langer volharden,
wat zul je doen als God je opzoekt?
15Wie ontzag heeft voor de Heer
verzet zich niet tegen zijn woorden,
wie hem bemint volgt zijn wegen.
16Wie ontzag heeft voor de Heer
wil hem welgevallig zijn.
Wie hem bemint leeft volledig vanuit de wet.
17Wie ontzag heeft voor de Heer
houdt zijn hart bereid en vernedert zich voor hem.
18‘We vallen liever in handen van de Heer
dan in handen van mensen,
want zijn ontferming is zo groot als zijn majesteit.’G.J. Bunel - Bidprent met het hart van Christus en een pelikaan

Wijsheid van Jezus Sirach 3

Eerbied voor de ouders

Claes Jansz. Visscher - Gebed voor de maaltijd
Vermoedelijk Zuid–Duitsland - Madonna van Essen
Jan van Schayck - God de Vader
Pieter Pietersz. (I) - Rijke kinderen, arme ouders
Hendrik van Wieringen - Het oog, dat ouders durft verachten en bespotten
1Kinderen, luister naar wat je vader zegt en handel ernaar,
dan zul je worden gered.
2Want de Heer heeft de vader aanzien bij zijn kinderen gegeven
en de zonen aan het oordeel van hun moeder verplicht.Claes Jansz. Visscher - Gebed voor de maaltijd
3Wie zijn vader eer bewijst maakt zijn zonden goed.
4Wie zijn moeder hoogacht is als iemand die schatten verzamelt.Maria in de middeleeuwse beeldhouwkunstVermoedelijk Zuid–Duitsland - Madonna van Essen
5Wie zijn vader eer bewijst vindt vreugde in zijn kinderen
en wanneer hij bidt, wordt hij verhoord.
6Wie zijn vader hoogacht zal lang leven,
wie luistert naar de Heer geeft zijn moeder rust.
7 Wie ontzag heeft voor de Heer eert zijn vader
en dient zijn ouders zoals hij een meester dient.Jan van Schayck - God de Vader
8Bewijs je vader eer met wat je zegt en doet,
dan ontvang je zijn zegen.
9Want de zegen van de vader stut de huizen van zijn kinderen,
maar de vloek van de moeder slaat de fundamenten stuk.
10Probeer geen eer te behalen door je vader te minachten,
minachting voor je vader brengt je geen eer.
11De eer van een mens komt voort uit de achting die zijn vader geniet,
een moeder die geminacht wordt, is een schandvlek voor haar kinderen.
12Kinderen, wees je vader op zijn oude dag tot steun
en doe hem geen verdriet zolang hij leeft.Rijke kinderen, arme oudersPieter Pietersz. (I) - Rijke kinderen, arme ouders
13Als zijn verstand hem verlaat, heb dan begrip voor hem.
Jij die nog al je kracht hebt mag niet op hem neerzien.
14Als je je over je vader ontfermt, wordt dat niet vergeten;
zo bouw je weer op wat je zonden hebben afgebroken.
15Als het je slecht gaat wordt er aan je gedacht.
Zoals ijs smelt voor de zon, zo smelten je zonden.
16Wie zijn vader in de steek laat, is als een godslasteraar.
Wie zijn moeder bitter stemt, wordt door de Heer vervloekt.Joris Note - Geschiedenis van de lelieHendrik van Wieringen - Het oog, dat ouders durft verachten en bespotten

Bescheidenheid

17Mijn kind, wees zachtaardig in wat je doet,
dan ben je geliefder dan iemand die geschenken geeft.
18Hoe belangrijker je bent, des te bescheidener moet je zijn,
dan vind je genade bij de Heer.
19 Er zijn veel hooggeplaatste en beroemde mensen,
maar aan de zachtmoedigen onthult hij zijn geheimen.
20Groot is de kracht van de Heer,
een bescheiden mens prijst hem.
21Onderzoek geen dingen die te moeilijk voor je zijn,
probeer niet te begrijpen wat je verstand te boven gaat.
22Richt je op hetgeen je opgedragen is,
waarom zou je met verborgen dingen bezig zijn?
23Verspil je krachten niet aan zaken die je niet aangaan,
er is je al meer getoond dan een mens kan bevatten.
24Immers, velen zijn door hun eigen ideeën misleid,
loze vermoedens hebben hun denkkracht ontwricht.
25 Als je geen ogen hebt, ontbreekt je het licht,
als je geen inzicht hebt, veins het dan niet.
26Een verstokt hart vergaat het uiteindelijk slecht,
wie van gevaar houdt, moet dat met de dood bekopen.Wie zich in gevaar begeeft, komt erin om
27Een verstokt hart krijgt veel moeite en pijn te verduren,
een zondaar stapelt zonde op zonde.
28Een hoogmoedig mens wordt niet van zijn ellende genezen,
in hem is de wortel van het kwaad geplant.
29Een verstandig mens overdenkt de wijsheid van spreuken,
een wijze wil een en al oor zijn.

Omgang met mensen in nood

Vlaams, 17de eeuw - Christus en de berouwvolle zondaren
30Water blust een laaiend vuur, mededogen neemt je zonden weg.
31Wie goede daden terugbetaalt denkt aan de toekomst,
wanneer hij dreigt te vallen wordt hij overeind gehouden.Vlaams, 17de eeuw - Christus en de berouwvolle zondaren

Wijsheid van Jezus Sirach 4

Jan Luyken - Lazarus en de rijke man
Zuid-Nederland/Marcus Gheeraerts (I) (?) - Lazarus en de rijke man
1Mijn kind, ontneem een arme niet
wat hij nodig heeft om te leven,
kijk niet weg van smekende ogen.Jan Luyken - Lazarus en de rijke man
2Doe een mens die honger lijdt geen pijn,
maak iemand in nood niet verbitterd.Zuid-Nederland/Marcus Gheeraerts (I) (?) - Lazarus en de rijke man
3Maak een verbitterd hart niet radeloos,
onthoud een bedelaar je aalmoes niet.
4Wijs een bedelaar in nood niet af,
keer een arme niet de rug toe.
5Wend je blik niet af van iemand die bedelt,
6Want als hij je uit verbittering vervloekt,
luistert hij die hem gemaakt heeft naar zijn bede.
7Maak jezelf geliefd in de gemeenschap,
buig het hoofd voor hooggeplaatsten.
8Leen een arme je oor,
antwoord hem vriendelijk en zachtmoedig.
9Bevrijd wie onrecht werd gedaan van zijn belager,
en wees niet lafhartig in je vonnis.
10Wees voor wezen als een vader,
voor hun moeder als een man.
Dan zul je als een zoon van de Allerhoogste zijn,
hij zal van je houden, meer dan je moeder.

Wijsheid brengt zegen

Atelier Pieter Paul Rubens - De rechtspraak van Salomo
Gillis Mostaert (omgeving van) - Brede en smalle weg met Christus tijdens de bergrede
11De wijsheid verhoogt de eer van haar kinderen
en is wie haar zoekt tot steun.
12Wie haar bemint bemint het leven,
wie haar in alle vroegte zoekt wordt van vreugde vervuld.
13Wie haar bezit verwerft eer,
waar ze komt geeft de Heer zijn zegen.
14Wie haar dient dient de Heilige,
wie haar bemint wordt door de Heer bemind.
15Wie naar haar luistert zal rechtspreken over de volken,
wie acht op haar slaat voelt zich veilig in zijn woning.Rubens eindeloos gekopieerdAtelier Pieter Paul Rubens - De rechtspraak van Salomo
16Wie op haar vertrouwt zal haar verwerven,
en zijn nageslacht zal haar bezitten.
17In het begin brengt zij hem op een kronkelige weg,
ze wekt angst en ontzetting in hem.
Ze pijnigt hem met haar onderricht,
totdat ze vertrouwen in hem stelt;
ze beproeft hem met haar voorschriften.
18Maar dan brengt zij hem op de rechte weg,
ze zal hem vreugde schenken en verborgen dingen onthullen.Gillis Mostaert (omgeving van) - Brede en smalle weg met Christus tijdens de bergrede
19Als hij afdwaalt laat ze hem achter,
zodat hij ten val komt.

Schaamte

Woody van Amen - Gesture of generosity and giving
20Wacht je tijd af, hoed je voor het kwaad
en zorg ervoor dat je je niet hoeft te schamen.
21Er is schaamte die tot zonde leidt
en er is schaamte die eer en genade brengt.
22Wees niet partijdig, want je schaadt jezelf,
ontzie iemand niet te zeer, want je komt ten val.
23Spreek wanneer het nodig is,
verberg je wijsheid niet omwille van je goede naam.
24Wijsheid laat zich immers kennen door het woord,
wat je hebt geleerd blijkt uit wat je zegt.
25Zeg niets dat in strijd is met de waarheid,
schaam je voor je gebrek aan opvoeding.
26Schaam je niet je zonden te bekennen,
houd de stroom van een rivier niet tegen.
27Laat je niet opzij zetten door een dwaas,
zie een machtig man niet naar de ogen.
28Vecht tot de dood voor de waarheid,
dan zal God, de Heer, voor jou strijd voeren.
29Wees niet te zelfverzekerd als je spreekt,
niet achteloos en lui in je werk.
30Gedraag je in je huis niet als een leeuw,
wees geen blaaskaak tegenover je slaven.
31Strek je hand niet uit om te nemen,
houd hem niet gesloten als je moet geven.Woody van Amen - Gesture of generosity and giving

Wijsheid van Jezus Sirach 5

Verwaandheid

Simon Bening - David in gebed
1Verlaat je niet op je bezit, zeg niet:
‘Ik ben van niemand afhankelijk.’
2Volg niet de weg van je eigen begeerte,
geef niet toe aan je eigen verlangens.
3Zeg niet: ‘Wie kan mij bevelen?’
want de Heer straft je zeker.
4Zeg niet: ‘Ik heb gezondigd, maar is mij iets overkomen?’
De Heer neemt alle tijd.
5Denk niet dat je toch wel vergeven wordt,
wees niet zo zorgeloos dat je zonde op zonde stapelt.
6Zeg niet: ‘Zijn erbarmen is groot,
hij zal mij al mijn zonden vergeven.’
Weet goed: hij kent zowel ontferming als woede,
en zondaars treft hij met zijn toorn.
7Wacht er niet mee terug te keren naar de Heer,
stel het niet dag na dag uit.
De toorn van de Heer barst plotseling los,
als hij je straft word je volledig te gronde gericht.David in gebedSimon Bening - David in gebed
8Verlaat je niet op onrechtmatig verkregen bezit,
het helpt je niets in tijden van tegenspoed.

Spreken met dubbele tong

9Wan het koren niet bij elke wind, sla niet ieder zijpad in,
dat doet een zondaar, die spreekt met dubbele tong.
10Wees standvastig in je denken,
verdraai je woorden niet.
11Wees meteen bereid tot luisteren,
maar neem de tijd voor je antwoord.
12Antwoord een ander alleen
als je iets verstandigs te zeggen hebt;
heb je dat niet, houd dan je mond.
13Spreken kan zowel tot eer als schande leiden,
een mens komt door zijn tong ten val.
14Verwerf je geen naam als roddelaar,
leg voor jezelf geen hinderlaag met je tong.
Een valsaard wordt immers te schande gemaakt,
wie met dubbele tong spreekt treft een vernietigend oordeel.
15Bega geen misstap uit onwetendheid, geen grote en geen kleine.