Rode draad

Rinke Nijburg : God terwijl hij uitrust van zijn scheppingswerk
Rembrandt : Jakob zegent Jozefs zonen
Bartholomeus Breenbergh : Mozes en Aäron veranderen het water van de Nijl in bloed
Onbekend : bidprent met De Tien Geboden
Meesters van Otto van Moerdrecht : Simson verscheurt de leeuw
Anoniem : Schaal met de zalving van David tot koning van Israël

Bijbelse lijstjes

De populaire Spaanse journalist Federico Jiménez Losantos haalt op radio Cope uit naar al zijn vijanden. De grootste vijand van Spanje is volgens hem premier Zapatero. ‘Hij praat met terroristen, homoseksuelen en Catalanen. Wanneer spreekt hij nou eindelijk eens gewone mensen?’
‘ZP’ zal zwaar boeten voor zijn misstappen: ‘De zeven plagen van Egypte zijn nog niets vergeleken bij wat jou te wachten staat!’ (bron: Trouw 10 december 2005)

Zeven plagen? Het waren er toch tien? Losantos zal niet de enige zijn die ze niet allemaal meer op een rijtje heeft. Daarom, voor hem en alle anderen, de tien plagen van Egypte, en andere bijbelse rijtjes.

Mist u een lijstje? Mail het naar bijbel@aup.nl.
(De lijst van alle bijbelboeken vindt u onder de knop 'Bijbelboeken', of via de homepage.)

De plagen van Egypte (Exodus 7-12)

Dezelfde plagen in een oud rijmpje:

Bloed en kikker
Mug en prikker
Pest, puist, hagelruis
Sprinkhaan, dikke duisternis
Dood wie het eerst geboren is

En nog een ander, dat ons werd toegestuurd, van rond 1960:

Water wordt in bloed veranderd,
kikkers over ‘t ganse land.
Muggen plagen mensen, beesten,
steekvliegen de overhand.
Pestilentie treft het vee,
zweren dragen mensen mee.
Hagel vergezeld van onweer
gaat de sprinkhaanplaag vooraf.
Duisternis bedekt het aardrijk,
eerstgeborene vindt zijn graf.

De scheppingsdagen (Genesis 1)

1. Licht

En nogmaals op rijm:

De eerste dag schiep God het licht
De tweede dag heeft hij de dampkring ingericht
De derde dag land, zee en bomen
De vierde dag liet hij de hemellichten komen
De vijfde dag zijn vis en vogels voortgebracht
De zesde dag het vee en het menselijk geslacht
De zevende dag rustte God van alles wat hij scheppend had volbracht

De zonen van Jakob / de stammen van Israël (Genesis 29-35)

1. Ruben
2. Simeon
3. Levi
4. Juda
5. Dan
7. Gad
8. Aser
10. Zebulon
11. Jozef
en als toegift op dit lijstje Jakobs dochter Dina

De stammen van Israël zijn vernoemd naar deze twaalf zonen, met dien verstande dat Levi als priesterstam (Ex. 28) geen eigen stamgebied in Kanaän kreeg - maar wel 48 steden verspreid over het land - en dat van Jozef vanwege zijn bijzondere verdiensten diens zonen Efraïm en Manasse elk een eigen stamgebied kregen (Gen. 48:1-6).

De tien geboden (Exodus 20 en Deuteronomium 5)

De tien geboden (volgens de katholieke telling) op rijm:

1. Boven al bemin één God,
2. Zweer niet ijdel, vloek noch spot.
3. Heilig steeds de dag des Heren,
4. Vader, moeder zult gij eren.
5. Dood niet, geef geen ergernis,
6. Doe nooit wat onkuisheid is.
7. Vlucht het stelen en bedriegen,
8. Alsook de achterklap en 't liegen.
9. Wees steeds kuis in uw gemoed,
10. En begeer nooit iemand anders goed.

De zeven zegeningen van Israël (Deuteronomium 8:8)

1. Tarwe
2. Gerst
3. Druiven
4. Vijgen
5. Granaatappels
6. Olijven
7. Honing / dadels
Het Hebreeuwse devasj zou 'honing' zowel van bijen als van vruchten kunnen aanduiden; in het laatste geval betreft het dus dadelsiroop (Arab. dibs).

De richters of rechters (Rechters en 1 Samuël)

Eli

De koningen van Israël en Juda

Ongedeeld koninkrijk
Saul (1015-1004 v. Chr.)
David (1004-965)
Salomo (965-926)
 
Koninkrijk Juda
Rechabeam (926-910)
Abiam (909-907)
Asa (906-878)
Josafat (877-853)
Joram (852-841)
Achazja (840)
Atalja (839-833)
Joas (832-803)
Amasja (802-786)
Azarja/Uzzia (785-760)
Jotam (759-744)
Achaz (743-728)
Hizkia (727-699)
Manasse (698-644)
Amon (643-642)
Josia (641-610)
Joachaz (609)
Jojakim (608-598)
Jojakin (597)
Sedekia (596-586)
586 v. Chr.: Val van Jeruzalem
 
Koninkrijk Israël
Jerobeam I (927-906)
Nadab (905-904)
Basa (903-882)
Ela (881-880)
Zimri (879)
Tibni (879-875)
Omri (879-869)
Achab (868-854)
Achazja (853-852)
Joram (851-840)
Jehu (839-822)
Joachaz (821-805)
Joas (804-789)
Jerobeam II (788-748)
Zecharja (748)
Sallum (747)
Menachem (747-737)
Pekachja (736-735)
Pekach (734-731)
Hosea (730-722)
722 v. Chr.: Val van Samaria

Bovenstaande dateringen zijn gebaseerd op J.H. Hayes en P.K. Hooker, A new chronology for the kings of Israel and Judah. Atlanta, 1988.

De twaalf discipelen/apostelen (zie Jezus' discipelen)

De zeven vreugden van Maria

1. De aankondiging door de engel Gabriël.
2. Het bezoek aan Elisabet.
3. De geboorte van Jezus.
4. De aanbidding door de wijzen uit het oosten.
5. Het terugvinden van de 12-jarige Jezus in de tempel.
6. Jezus' opstanding uit de doden.
7. Maria's tenhemelopneming.
(De laatste staat niet in de bijbel beschreven.)

De zeven smarten van Maria

1. De voorzegging van Simeon.
2. De vlucht naar Egypte.
3. Jezus als twaalfjarige is zoek.
4. Maria ontmoet Jezus op de lijdensweg.
5. Maria staat onder Jezus' kruis.
6. Maria omhelst Jezus' dode lichaam.
7. Jezus wordt begraven.

De zaligsprekingen (Matteüs 5; vgl. Lucas 6)

1. Gelukkig wie nederig van hart zijn (traditioneel: 'de armen van geest'), want ...
2. Gelukkig de treurenden, want ...
3. Gelukkig de zachtmoedigen, want ...
4. Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid, want ...
5. Gelukkig de barmhartigen, want ...
6. Gelukkig wie zuiver van hart zijn, want ...
7. Gelukkig de vredestichters, want ...
8. Gelukkig wie vanwege de gerechtigheid vervolgd worden, want ...
9. Gelukkig zijn jullie wanneer ze jullie omwille van mij uitschelden, vervolgen en van allerlei kwaad betichten. Verheug je en juich, want ...

De zeven werken van barmhartigheid

Meester van Alkmaar
De zeven werken van barmhartigheid
1. De hongerigen voeden
2. De dorstigen laven
3. De vreemdelingen herbergen
4. De naakten kleden
5. De zieken verzorgen
6. De gevangenen bezoeken
7. De doden begraven

De eerste zes zijn rechtstreeks ontleend aan Jezus' rede 'over de laatste dingen', in Matteüs 25. Het laatste werk is door paus Innocentius III aan het rijtje toegevoegd; het wordt genoemd als goed werk in Tobit 1.

De veertien statiën in Jezus' lijdensweg

1. Jezus wordt ter dood veroordeeld.
2. Jezus neemt het kruis op zijn schouders.
3. Jezus valt de eerste maal onder zijn kruis.
4. Jezus ontmoet zijn moeder.
5. Simon van Cyrene helpt Jezus het kruis dragen.
6. Veronica droogt Jezus' gezicht af.
7. Jezus valt opnieuw onder het kruis.
8. Jezus troost de wenende vrouwen.
9. Jezus valt voor de derde maal onder het kruis.
10. Jezus wordt van zijn kleren beroofd.
11. Jezus wordt aan het kruis genageld.
12. Jezus sterft aan het kruis.
13. Jezus wordt van het kruis afgenomen.
14. Jezus wordt in het graf gelegd.

De zeven kruiswoorden van Jezus

Zie ook het gedicht 'De zeven woorden'Paul Claes - De zeven woorden van Paul Claes.

De vijf wondetekenen

Deze wondetekenen of stigmata verwijzen naar de wonden die Jezus had terwijl hij aan het kruis hing (en die hij na zijn opstanding aan Tomas toonde - vgl. Joh. 20:24-29): de wonden aan zijn handen en zijn voeten, en de wond aan zijn zij (zie Joh. 19:34).
Sommigen tellen nog meer stigmata: wonden ten gevolge van de geselingen (Matt. 27:26; Luc. 22:63) en de doornenkroon (Matt. 27:29-30), en tranen van bloed (vgl. Luc. 22:44).

De zeven hoofdzonden

Ira (woede)
Gula (onmatigheid, vraatzucht)
Luxuria (onkuisheid, wellust)
Invidia (nijd, jaloezie)
Acedia (ledigheid, luiheid)
Superbia (hoogmoed)
Avaritia (gierigheid)

Deze hoofdzonden komen niet als zodanig in de bijbel voor, maar zijn in de zesde eeuw door paus Gregorius opgesteld, als instrument voor kritisch zelfonderzoek van christenen. In het terzijde over Orlando di Lasso's boetepsalmenOrlando di Lasso's boetepsalmen geïllustreerd komt het verband tussen de zeven hoofdzonden en zeven boetepsalmen ter sprake. Zie ook het terzijde over de zeven hoofdzonden bij Jheronimus BoschDe zeven hoofdzonden en de vier uitersten.

Jheronimus Bosch
De zeven hoofdzonden en de vier uitersten

Dit zevental blijkt ook een ideaal 'format'. Zo geeft Poema Pockets zeven boeken uit in de serie De zeven zonden, onder het motto 'Geef je over aan de Zeven Zonden van Poema Pocket'. Ook filmliefhebbers kennen deze opzet: in de thriller Se7en (1995) is een seriemoordenaar aan de gang die het rijtje hoofdzonden netjes afwerkt; denk ook aan de kinderfilm Anubis en het pad der 7 zonden.

De hoogste gaven (1 Korintiërs 13)

Geloof
Hoop
Liefde

De vruchten van de Geest (Galaten 5)

Liefde
Vreugde
Vrede
Geduld
Vriendelijkheid
Goedheid
Geloof
Zachtmoedigheid
Zelfbeheersing

De zeven geestelijke zegeningen (Efeziërs 1)
Naast de zeven oudtestamentische zegeningen (zie hierboven) kent ook het Nieuwe Testament zijn zevental. (Buiten de bijbel spreekt men overigens ook nog van 'de zeven zegeningen' bij Joodse huwelijksrituelen, en bijv. van 'de zeven zegeningen' die in de christelijke doop zijn vervat.)

1. Uitverkiezing (Efez. 1:4)
2. Voorbestemming tot 'zoonschap' (1:5)
3. Begenadiging (1:6)
4. Verlossing (1:7-8)
5. Onthulling van het mysterie (1:9-10)
6. Voorbestemming tot erfenis (1:11-12)
7. Verzegeling (1:13-14)

Volgens sommigen corresponderen deze zeven zegeningen met de zeven (?) delen van de geestelijke wapenrusting in Efeziërs 6:10-20:

1. De gordel van de waarheid om de heupen
2. Het harnas van de gerechtigheid om de borst
3. Het schoeisel van de inzet voor het evangelie aan de voeten
4. Het schild van het geloof
5. De helm van de verlossing
6. Het zwaard van de Geest
Voor het 7e wapen wordt gewezen op Efez. 6:18: 'Bidden in de Geest'. Dit laatste 'wapen' is het middel dat de zes andere effectief maakt.