Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Anna-te-drieën

Nederrijns
Anna-te-drieën

Anna en haar man Joachim zijn alleen uit apocriefe geschriften bekend als de ouders van Maria. Het verhaal gaat dat het oudere echtpaar Joachim en Anna kinderloos was gebleven. Aangezien dat een schande was belette de hogepriester op een gegeven moment Joachim om in de tempel te offeren. Uit wanhoop vluchtte hij naar de woestijn waar hij veertig dagen en nachten vastte, terwijl Anna thuis haar lot beklaagde. De engel Gabriël verscheen haar uiteindelijk met de boodschap dat zij een kind zou baren. Toen Joachim terugkwam uit de woestijn, ontmoetten ze elkaar onder de gouden poort. Negen maanden later was het zo ver: Maria werd geboren. Omdat haar ouders zo blij waren dat ze op hun leeftijd nog een kind hadden gekregen, wijdden ze Maria op driejarige leeftijd aan de tempel.

De cultus rondom Anna als de moeder van de maagd is afkomstig uit Byzantium. Door de kruistochten werd deze ook in het westen verspreid. De Anna-verering werd versterkt door het dogma van de onbevlekte ontvangenis, waardoor Maria vrij van erfzonde werd geboren; deze leer werd vanaf de 13e eeuw populair. Over heel Europa werden relieken van St. Anna verspreid, er ontstonden bedevaartplaatsen en Anna-broederschappen. Anna veroverde ook haar eigen plaats binnen de kunst.

Aanvankelijk werd Anna afgebeeld als een vrij jonge, statige vrouw. In de latere Middeleeuwen kreeg ze een ouder uiterlijk. Haar attribuut is meestal een boek en soms een lelietak.
Het iconografische schema Anna-te-drieën is geëvolueerd uit byzantijnse Mariatypen, Maria als zetel der wijsheid. Anna draagt hierbij meestal haar dochter Maria, die op haar beurt het Christuskind draagt. De appel die Anna in deze scène vaak aan Jezus geeft, kan een teken zijn van vruchtbaarheid. Er ontstonden vele variaties in houding, in leeftijd van Maria en Anna, en in hun omgeving. Soms werd de groep uitgebreid met Joachim en Jozef; het komt ook voor dat nog meer familieleden aanwezig zijn, bijvoorbeeld de twee latere echtgenoten van Anna met Maria's twee halfzussen, Maria Cleophas en Maria Salomas. Deze afbeeldingen van Anna’s grote familie worden aangeduid als 'Heilige Maagschap'.

Van de 15e tot de 17e eeuw was Anna de patrones van zowel het familieleven als de economie. Deze verering hangt samen met de opkomst van een burgerlijke cultuur in Europa. Anna was een voor burgers herkenbaar vruchtbaarheidssymbool en een bevestiging van de traditionele rol van de vrouw in vele hoedanigheden. Zij was namelijk moeder, oma en driemaal weduwe. Zelfs tegenwoordig is er nog aandacht voor Anna als behoedster van het gezinsleven. Jaarlijks gaan vele vrouwen op bedevaart naar het Brabantse plaatsje Molenschot om daar St. Anna om hulp te vragen bij het krijgen van een kind of een man.

Zie ook

  • Anoniem Maasgebied
    Zittende Maria

Heeft betrekking op:

Lucas 1:50