Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Batseba met de brief van koning David (I)

Rembrandt
Batseba met de brief van Koning David

Batseba’s legendarische schoonheid (2 Samuel 11:2) heeft door de eeuwen heen veel kunstenaars geïnspireerd. Met name de scène waarin zij bij het baden door David wordt opgemerkt, sprak tot de verbeelding. Dit deel van het bijbelverhaal bood immers de gelegenheid een aantrekkelijk vrouwelijk naakt uit te beelden. Een onderwerp dat vooral vanaf de zestiende eeuw onder kunstenaars steeds populairder werd.

Ook Rembrandts schilderij past in deze traditie. Batseba zit naakt op de rand van een soort bassin. In haar rechterhand heeft zij de brief, waarin David haar verzoekt met hem naar bed te gaan. Hoewel de bijbel niets vermeldt over zo’n brief, ontbreekt hij zelden in een voorstelling van het Batseba-verhaal. De oude vrouw die Batseba’s voeten verzorgt, komt evenmin in de bijbeltekst voor. Toch is dit motief al in veel oudere afbeeldingen van deze scène te vinden. Het verwijst waarschijnlijk vooruit naar het thema van de voetwassing van Petrus (Johannes 13:5-11).

Rembandt heeft de traditionele elementen op zijn eigen manier verwerkt. Typerend is het sterke contrast tussen licht en schaduw. Batseba en de witte doek waar zij op zit, zijn hel verlicht. Zo krijgt het naakte lichaam alle aandacht. De dienstmaagd daarentegen lijkt bijna te verdwijnen in de donkere achtergrond. Een draperie van goudbrokaat verbindt de twee vrouwen met elkaar.

Van Batseba’s gezicht is duidelijk af te lezen dat de brief haar in een netelige situatie heeft gebracht. Zij kan het voorstel van de koning niet weigeren en wordt dus gedwongen haar man ontrouw te zijn. Toch straalt zij eerder berusting dan vertwijfeling uit. Haar peinzende, in zichzelf gekeerde blik is door Rembrandt heel knap weergegeven.

Waarschijnlijk stond Hendrickje Stoffels model voor deze mooie, jonge Batseba. Zij was de vrouw met wie Rembrandt vanaf 1650 zijn leven deelde.

Zie ook

  • school van Rembrandt
    Batseba bij haar toilet door David bespied
  • Toon terzijde Batseba bij haar toilet door David bespied

Heeft betrekking op:

2 Samuël 11:2