Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Muziek

Bijbelse teksten, muziek van nu

Hieronder een lijstje nummers, composities, songs of zelfs hits van Nederlandse bodem. De overeenkomst tussen deze nogal uiteenlopende muziekstukken is dat bijbeltekst er een rol in speelt. Tweede overeenkomst: ze zijn allemaal tamelijk recent, de meeste zijn 21e-eeuws. We hebben de stukken chronologisch geordend.

Om te beginnen Als manna van de hand van Peter Koelewijn, gezongen door Bonnie St. Claire op het Nationaal Songfestival van 1970. Het refrein luidt:

Als manna, schijnt de zon op mijn huid
En waait de wind door mijn haar
En ik roep het nu uit
Jullie stikken daar maar
Met je keiharde smile
En met je keurige haar
Als manna, is het gras in mijn hand
Dat hier overal groeit
En ik ren door het zand
Zonder dat het vermoeit
Oh, wat heb ik mijn tijd toch tot nu toe verknoeid
Dit is manna, dit is manna

Klik hier voor een YouTube-presentatie van de hele song. De link met het bijbelse manna (zie Ex. 16) is niet direct duidelijk.

Het nummer Eve and the apple (1973) van Shocking blue begint zo:

In the garden of Eden
The black snake talked to Eve
He said: 'Taste a big apple
It won't give you any grief'
She said: 'No, it ain't mine
But a taste must be sweeter than wine'
Well she took the apple
And we lost paradise

Klik hier voor de volledige song op YouTube. Het bijbelse gegeven is te vinden in Gen. 3.

Ook het meidenduo Snoopy liet zich inspireren door het eerste bijbelboek. In 1979 scoorden ze een grote hit in de Nederlandse top 40 met It's all in the Bible. Klik hier voor een video op YouTube.

We maken een sprong naar 1999. In dat jaar bracht Henk Westbroek het album De hemel uit. De titelsong is niet rechtstreeks te verbinden met een bijbeltekst, maar de tegenstelling tussen hemel en hel vindt wel haar oorsprong in de bijbel. In de woorden van Westbroek:

En iedereen die zegt dat die hemel niet bestaat
krijgt dat gelijk misschien straks wel
Maar als de hemel niet bestaat, de hemel niet bestaat
waarom de hel dan wel

Klik hier voor een video op YouTube.

In 2007 schreef Boudewijn de Groot Hoogtevrees in Babylon, waarin hij het verhaal uit Gen. 11 opnieuw gebruikt. Hier volgt de volledige tekst:

ze zeiden: bouw een toren
tot aan de hemelpoort
laat niemand ervan horen
en spreek daarbij geen woord
de noten waren mijn stenen
de melodie was mijn cement
je bouwt tenslotte met datgene
waarmee je gezegend bent

priesters die me zagen
zegenden mijn werk
ik had niets te klagen
ze baden voor me in hun kerk
ik schreef in kalk: weet iemand
tot hoever ik moet gaan
ze zeiden: dat weet niemand
't is ergens bovenaan

ik zweeg in alle talen
en bouwde immer voort
zou ik het kunnen halen
tot aan de hemelpoort?

Paul Simon was degene
die vroeg waar ik mee bezig was
hij gaf me een paar stenen
en ging liggen in het gras
hij zei: wordt dit de hoogste toren
door mensenhand gemaakt
dan weet je van tevoren
dat je wordt afgekraakt

hooggegrepen zinnen
theatrale melodie
het lijkt heel wat daarbinnen
maar het blijkt een parodie
achttien trage kraaien
vlogen cirkels boven ons hoofd
je moet de leugen niet verdraaien
of je wordt niet meer geloofd

ik zweeg in alle talen
en bouwde immer voort
zou ik het kunnen halen
tot aan de hemelpoort?

mijn moeder schuifelde nader:
ik heb ervan gehoord
je wilt naar God de Vader
achter de hemelpoort
ik hoop dat het niet waar is
zoiets is te profaan
maar laat me weten als het klaar is
want alleen laat ik je niet gaan

ik metselde mijn muren
duizend stenen in het rond
het kon niet lang meer duren
tot ik in de wolken stond
mijn moeder kon ik niet meer horen
Paul Simon schudde 't hoofd
ik dacht: je moet je niet laten storen
door wie niet in je gelooft

ik zweeg in alle talen
en bouwde immer voort
zou ik het kunnen halen
tot aan de hemelpoort?

de nacht begon te vallen
met sterren om me heen
de toren werd al smaller
want ik had te weinig steen
ik voelde dat ik niet verder kon
op dit godverlaten uur
beneden me lag Babylon
als glanzend zacht glazuur

ik besloot mijn werk te staken
het werd een hopeloos karwei
het had met godsvrucht iets te maken
maar er kwam nog wat anders bij
de toren hoefde niet vanaf de grond
tot de hemelpoort te reiken
maar ik wilde wel wanneer ik boven stond
nog naar beneden durven kijken

ik schreeuwde: ik ga 't niet halen
maar ik werd niet gehoord
men zweeg in alle talen
beneden in het Land van Baäl
en achter de hemelpoort...

Een andere Nederlandse muziekheld uit de 20e eeuw, Henny Vrienten, schreef in 2008 een hoogmis, getiteld Ruimte waar het licht kan komen. Klik hier voor meer informatie over dit project, op de website www.kerkmuziek.nu.

Van een heel andere orde is de muziek van Tangarine. Op het album Fields of poetry (2008) staat o.a. het nummer God will split the river apart - een duidelijke verwijzing naar bijbelse wonderen als in 2 Kon. 2. Klik hier voor een video op YouTube.

Dat de bijbel zich ook leent voor de polonaise bewijst Frans Bauer. In 2009 schonk hij ons de meezinger In de bijbel staat geschreven:

Je hoort de klokken luiden
En wij staan weer paraat
De kerk heeft ons geroepen
't Is zondag stil op straat
Maar 's middags tegen vieren
Dan gaan we naar 't café
De dag verder versieren
Meneer pastoor die gaat ook mee

In de bijbel staat geschreven
Op een dag werd water wijn [zie Joh. 2]
Waarom zou dan het drinken
Nu voor ons een zonde zijn
Je leeft maar ene keer
Wij zien het dan wel weer
Ga feesten en geniet
Vergeet je zorgen en verdriet

Halleluja voor het leven
Wacht niet op het paradijs
De hemel is op aarde
Wacht niet op je laatste reis
Dus ga maar uit je bol
Maak een beetje lol
Het leven is een feest

Klik hier als u wilt meedoen met een opname op YouTube.

In 2010 verscheen de cd Licht van Karin Bloemen. La Bloemen zingt hierop 15 traditionele religieuze liederen die hertaald zijn door Coot van Doesburgh. (Van Doesburgh heeft een hele reeks bekende gezangen op die manier bewerkt: nieuwe woorden op oude melodieën.)

Tot slot een paar muziekproducties uit 2012. Om te beginnen het nummer Plastic bijbel van Mensenkinderen, afkomstig van het album Het land dat ooit vol eerbied zong. Daarin vinden we o.a. deze passage, met woorden en beelden uit Openbaring (1:7, 21:10-24):

elk oog zal u zien als u komt op de wolken
zwevend tussen de zon en de maan
zo zeker als de dag als de dag van morgen

zal de hemel opengaan

een stad gehuld in zilver, de wolken zijn van goud
het regent diamanten als je je handen samenvouwt
een zelfgebouwde robot met vingers van metaal
wijst me waar ik gaan moet, ja hij praat in elke taal

Ook in Dubbelportret van rapper Brainpower en Zanillya treffen we allerlei bekende bijbelwoorden aan, zoals 'Oordeelt niet, opdat gij niet geoordeeld wordt' (Matt. 7:1). Klik hier voor een video op YouTube.

Huub van der Lubbe, zanger van De Dijk, zingt alleen maar bijbelwoorden in Psalm 55. Zijn bijdrage is onderdeel van het project De Bijbel Tapes, dat de hele tekst van de Nieuwe Bijbelvertaling als audiofilm gaat presenteren. Klik hier voor de video op YouTube.

Onze toegift is voor de liefhebbers van klassieke muziek, die in dit terzijde weinig van hun gading zullen hebben gevonden. Het betreft de compositie Songs of David (2007), geschreven door Wijnand van Klaveren, voor harp en saxofoonkwartet. Het stuk is in oktober 2007 uitgevoerd door de harpiste Lavinia Meijer en het Aurelia Saxofoonkwartet. Van Klaveren: "Op zoek naar een invalshoek om voor harp en saxofoonkwartet te schrijven kwam ik uiteindelijk bij de harp spelende koning David van de psalmen terecht. Om al te directe kerkelijke associaties te vermijden heb ik me niet door bekende psalmmelodieën laten leiden maar door onderstaande korte citaten als uitgangspunt voor 3 verschillende stukken:

I Ps 139 "O Lord, thou hast searched me, and known me."
II Ps 130 "Out of the depths have I cried unto thee, O Lord."
III Ps 33:3 "Sing unto him a new song; play skilfully with a loud noise."

Heeft betrekking op:

Genesis 3:1, Genesis 11:1, Exodus 16:14, 2 Koningen 2:8, Johannes 2:9, Openbaring 1:7, Openbaring 21:10, Matteüs 7:1, Psalm 33:3, Psalm 55:1