Overzicht bijbelboeken

Letteren > Proza

Caspar Visser 't Hooft - De ring van de keizerin

Tussen de novelle De ring van de keizerin (2007) en de bijbel zijn niet direct concrete lijntjes aanwijsbaar. Het verband dat er wél is, is wat algemener en ligt wat dieper verborgen. De schrijver, die sinds 1990 als predikant verbonden is aan de Église Réformée (vanaf 2006 in Versailles), zegt zelf daarover: 'In deze novelle wordt de Bijbel niet met zoveel woorden geciteerd – wel ging het er mij om op de structurerende functie van verhalen te wijzen. Ook breng ik naar voren dat Waarheid eerder een "weg naar de Waarheid" is dan enkel harde feitelijkheid. Hierin ben ik natuurlijk door de Bijbelse boodschap geïnspireerd.'

Het vertrekpunt van het verhaal is het sprookje van de ring van de keizerin, dat ons in de proloog wordt overgeleverd. Behalve dat dit oude sprookje zijn eigen betekenis heeft, krijgt het ook in het leven van Marnix Heemsberg, de hoofdpersoon van de novelle, steeds meer betekenis. Wat 'maar' een sprookje lijkt, blijkt meer en meer te raken aan de essentie van het leven; verhalen, in de vorm zoals ze zijn overgeleverd, maken iemand tot wat hij is. Dat is ook duidelijk een les in het verhaal: wie altijd maar de overlevering in twijfel trekt, zet zijn levensgeluk op het spel. Hier zou zomaar de apostel aangehaald kunnen worden: 'Ik prijs het in u, dat gij (...) aan de overleveringen zó vasthoudt, als ik ze u overgegeven heb.' (1 Kor. 11:2, vertaling NBG-51)

Tegen het einde van het verhaal worden deze gedachten expliciet onder woorden gebracht (p. 85-86):

"(...) Ik begrijp die tendens binnen de hedendaagse historische wetenschap niet, die er zich zo hardnekkig op toelegt alles wat ons uit het verleden is overgeleverd te willen deconstrueren en tot brokjes zogenaamde harde feitelijkheid te herleiden. Maar ik vraag me wel eens af: zijn het niet even zoveel slagen in de lucht? Zijn de meeste verhalen die deel uit maken van ons overleveringsgoed uiteindelijk niet resistenter dan die kniesoren en spelbrekers van historici denken? En dat om de simpele reden dat ze zich vergissen in wat de bedoeling van die verhalen is. De bedoeling is niet om botweg feiten weer te geven - als dat zo was, dan kun je inderdaad stellen dat het meestal leugen en valsheid is. Nee, de bedoeling is om mensen, toekomstige mensen te vormen, en houvast en ook vreugde te geven in het leven. (...) Uiteindelijk gaat het erom wat een overlevering doet, teweeg brengt. In die zin wijst overlevering altijd vooruit. (...)"

Bibliografische referenties

Caspar Visser 't Hooft, De ring van de keizerin, Utrecht: Uitgeverij IJzer, 2007

Heeft betrekking op:

Lucas 1:1-2