Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

David in gebed

Simon Bening
David in gebed

De eeuwen door staat koning David bekend als auteur van een aantal psalmen waarin hij spijt betuigt over zijn zonden en om vergiffenis vraagt. Daar was ook wel aanleiding voor. Zijn handelen ten opzichte van de getrouwde Batseba die hij in zijn bed haalde, en haar man die hij de dood instuurde (2 Samuël 11), was niet volgens de wetten van God (Exodus 20:14).

De Brugse kunstenaar Simon Bening heeft voor deze voorstelling in een middeleeuws getijdenboek een bijzondere vorm gevonden. Het hoofdstuk met de boetepsalmen wordt geopend door een paginagrote voorstelling van de biddende koning David. De voorstelling lijkt op een zelfstandig schilderijtje, door een lijst kijken we net als door een raam op een weids landschap. David zelf is zichtbaar als halffiguur, afgesneden door het kader, zodat het lijkt alsof hij heel dicht bij ons staat, slechts aan de andere kant van de lijst. Hij draait ons echter zijn rug toe en we kijken met hem mee naar rechts boven. Daar verschijnt in de hemel een engel die drie pijlen op David richt.

De boetvaardige houding van David is echter niet alleen naar de straffende engel gekeerd. David draait zich naar rechts, waar op de volgende pagina de tekst van zijn boetepsalmen begint. In moderne begrippen uitgedrukt lijkt het tekstveld haast een tekstballon en wij kunnen bijna horen wat David tegen de engel zegt.

Maar de rechterpagina bevat meer dan alleen tekst. De woorden zijn omgeven door donker, slechts verlicht door vlammen die ons aan het hellevuur moeten herinneren. De laatmiddeleeuwse kunstenaar introduceert hiermee de geloofsovertuiging van zijn tijd: iedereen moet voor zijn zonden in het vagevuur boeten; berouw kan de pijn slechts verzachten of verkorten, net zoals het kopen van aflaten dat kan.

Bibliografische referenties

Jochen Sander: Die Entdeckung der Kunst. Niederländische Kunst des 15. und 16. Jahrhunderts in Frankfurt, tent. cat. Städelsches Kunstinstitut und Städtische Galerie Frankfurt am Main, Mainz 1995, cat. nr. 25, p. 65.

Heeft betrekking op:

2 Samuël 12:13, Psalm 51:1, Wijsheid van Jezus Sirach 5:1-7