Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

De beeldsprakige bijbel

Zo'n honderd jaar na de Printbijbel, een bijbel in rebusvormDe bijbel in rebusvorm uit 1720, verscheen in Rotterdam een vergelijkbaar boek: De beeldsprakige bijbel, met vier honderd versieringen. Op de ruim honderd bladzijden van dit boek wordt uit ieder (canoniek) bijbelboek ten minste één vers gepresenteerd. Het enige bijbelboek dat hier ontbreekt is 2 Petrus; boven het afgebeelde vers uit 2 Kronieken staat abusievelijk 2 Koningen. Het boek gaat voortvarend van start met negen bladzijden gewijd aan Genesis en drie aan Exodus, maar daarna is het meestal één vers per bijbelboek; alleen de Psalmen, Matteüs en Handelingen worden nog iets royaler behandeld, met resp. vijf, vier en zes pagina's.

In de voorrede bij de vierde druk maakt de samensteller duidelijk wat zijn bedoeling met dit boek is:

de aandacht der jeugd, door streelend vermaak te lokken, en hierdoor (is het mogelijk) vroegtijdig in derzelver harten zaden te strooijen, en eene begeerte op te wekken, om de H. Schrift, (het dierbaarste geschenk des Hemels) met ijver en vrucht na te vorschen, als ook om aan ouders of opvoeders, bij de ontwikkeling der kinderlijke vermogens, eene geschikte handleiding, ter opkweeking en aanvuring der kinderen te bezorgen.

De functie van de 'beeldspraak' is hier dan ook

de zintuigen der jeugdige Lezers op te scherpen, en aangenaam bezig te houden, dewijl zij de belangrijkste Bijbelplaatsen en fraaiste spreuken, door oogstreelende prentjes, of uitlokkende figuren uitdrukt, en dus het juiste en zekerste middel aan de hand geeft, om de zaken diep in het geheugen te prenten, en voor de vergetelheid te bewaren.

Het zal niemand verbazen dat de samensteller hoopt dat zijn jonge lezers zich mede door dit boek uiteindelijk tot 'een waar Christen en een nuttig lid der Maatschappij' zullen ontwikkelen.

Elke bladzij heeft dezelfde opbouw. Bovenaan staat de naam van het aangehaalde bijbelboek, met hoofdstuk- en versnummer. Dan wordt het vers uitgeschreven, waarbij meestal vier woorden zijn vervangen door een plaatje. Onderaan de bladzijde staat de volledige tekst van het vers, met daarin de 'oplossing' van het raadsel gecursiveerd.
Zo wordt uit Obadja 1 het vierde vers gepresenteerd: 'Al verhief gij u gelijk den Arend, en al stelde gij uw Nest tusschen de Sterren: zoo zal ik u van daar neder stooten, spreekt de Heere.' De gecursiveerde woorden zijn afgebeeld, waarbij de godsnaam is weergegeven door de Hebreeuwse letters in een stralenkrans.
Dat laatste gebeurt ook zo in het Nieuwe Testament, bijvoorbeeld in de weergave van het negende vers uit de brief van Judas: 'Maar Michaël de Aards-Engel hoe hij met den Duivel twistte, en handelde van het ligchaam van Mozes, durfde geen oordeel van lastering tegen hem voortbrengen; maar zeide: de Heere bestraffe u.'

Klik hier voor de fotografische weergave van het volledige boek.
(De twee genoemde verzen staan op p. 52 en 101.)

Zie ook

  • Toon terzijde De bijbel in rebusvorm

Bibliografische referenties

De beeldsprakige bijbel, met vier honderd versieringen. Rotterdam: Wijnhoven Hendriksen, [z.j.], 4e druk. (De eerste druk is uitgegeven in 1817, bij Hendriksen jr. en Ulrich.)

Heeft betrekking op:

Obadja 1:4, Judas 1:9