Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

De dans om het gouden kalf

Karel van Mander (I)
De dans om het gouden kalf

Op het eerste gezicht lijkt het hoofdonderwerp van dit schilderij van Karel van Mander een vrolijke feestmaaltijd te zijn. Mannen en vrouwen, kinderen en zelfs hondjes vermaken zich met elkaar, onder het genot van voedsel en drank. Het tafereel speelt zich buiten af, in de schaduw van weelderige bomen.

Toch wordt hier niet zomaar een zomerse picknick uitgebeeld, maar een bijbels verhaal. Wie tussen de bomen doorkijkt, ziet, ver in het weidse landschap, een sokkel met daarop het gouden kalf (Exodus 32:4-6). Het steekt hoog boven de dansende menigte uit. De rots linksachter is omgeven door een donkere wolk. Daar bevindt zich Mozes, die door God op de Sinaï ontboden is (Exodus 24:15-18).

De manier waarop Van Mander het onderwerp heeft verbeeld, doet denken aan een drieluik van Lucas van Leyden, dat zo’n zeventig jaar eerder was geschilderd. Ook daar ligt de nadruk op het feest en staat het gouden kalf centraal op het tweede plan. Bepaalde motieven lijken zelfs rechtstreeks van Van Leyden te zijn overgenomen. Bijvoorbeeld de kinderen en het vrijende paar, rechts van het midden. Evenals de minuscule Mozes-figuur, bovenop de berg. Wel wijkt Van Manders compositie sterk af van die van Van Leyden. Door op de voorgrond grote bomen te plaatsen, heeft Van Mander een enorme diepte gecreëerd.

Lucas van Leyden
Drieluik met de aanbidding van het gouden kalf

Omdat Karel van Mander niet alleen schilderijen, maar ook geschriften heeft achtergelaten, weten we dat hij het drieluik van Van Leyden had gezien. En wel in de Kalverstraat in Amsterdam. Dat vermeldt Van Mander in de biografie van Lucas van Leyden. Daarin valt ook te lezen dat hij zijn oudere vakgenoot zeer bewonderde.

Zie ook

  • Toon terzijde Drieluik met de aanbidding van het gouden kalf

Heeft betrekking op:

Exodus 32:19