Overzicht bijbelboeken

Letteren > Bijbelvertalingen

De Delftse bijbel van 1477

Ester 1:1-8

Inde sconincs Asswerus daghen die regneerde van Indien tot Ethiophe boven hondert ende seven ende twintich provincien: doe hi sat inden trone van sijnen rijc: so was in die stat Susan tbeghinsele van sijnen rijc
Inden derden jare van sijnen rike soe maecte hi eene grote werscepe vore hem allen sijnen princen ende sijnen kinderen den starcsten van Persen ende den edelen luden van meden ende den provoesten vanden provincien voer hem: om dathi tonen soude die rijcheden der glorien sijns riken ende die grootheit ende die verweentheit sijnre machte vele tijts: dat was hondert ende tachtentich daghe durende.
Ende doe die daghen vander werscepen waren voldaen, so nodehi al tvolcdatmen vant in Susis vanden meesten totten minsten: ende hi bevaldie werscap te ghereidene seven dage int vrijthof des boemgaerts ende des bosch die mitter conincliker hant ende oefeninghe ghewracht was.
Ende in allen zijden hinghen gordinen van verwen blaeuwe root ende ghelue, die hinghen aen coerden van witten zide ende purper: endemit yvoernen rincskens ende die waren onderset mit colummen van marmore ende opt pavement dat ghepaveert was mit witten ende menigherhande ander marmorstene dat wonderlike schone was van menigherhande werke daer op gewracht waren gulden ende silveren beelden.
Ende die ghene diere ghenodet waren, droncken uut gulden coppen: ende men bracht die spijse in mit menigherhande vaten. Men gaf daer oec die overvloeyende ende voer barighe wijn alsoet den moghentheit vanden coninc toebehoerde: ende niemant en wasdie die luden dwanc te drincken dies niet en wouden mer die coninc haddet dus gheordineert ende boven elke tafel gheset van sijnen princen: dat elke nemen soude dat hi wilde.

Op 10 januari 1477 vond er in de Nederlanden een cultuurhistorische gebeurtenis van formaat plaats. Op die dag - ruim twintig jaar nadat Gutenberg het tijdperk van de boekdrukkunst had ontsloten met zijn Latijnse bijbel van 1455 - verscheen het eerste gedrukte boek in de Nederlandse taal. Ook dit was een bijbel, 'gemaect te Delf in Hollant mitter hulpen Gods ende bij ons Jacob Jacobs soen ende Mauricius Yemants zoen van Middelborch ter eeren Gods ende tot stichticheit ende lerijnghe der kersten gelovighen menschen.' Officieel is zijn naam Bible in duytsche, maar meestal wordt hij kortweg 'Delftse bijbel' genoemd.

De Delftse bijbel is geen complete bijbel, maar bevat alleen het Oude Testament met inbegrip van de apocriefe boeken, maar zonder de psalmen. De drukkers kozen ervoor om zo papier en geld uit te sparen, omdat de potentiële kopers naar verwachting al over een Nederlandse psalmvertaling in hun getijdenboek beschikten. Ondanks zijn beperkte inhoud bestaat de bijbel uit twee omvangrijke delen, met in totaal bijna 1300 pagina's. De bijbeltekst is een bewerking van de 'Historiebijbel van 1360', een Middelnederlandse vertaling die ruim een eeuw eerder uit het Latijn vervaardigd werd door een kartuizer van het klooster Herne, niet ver van het Zoniënwoud ten zuiden van Brussel.

De Delftse bijbel is een incunabel of wiegedruk. Zo werden de eerste gedrukte boeken genoemd uit de periode tot aan 1500, waarin de boekdrukkunst als het ware nog in de wieg lag. Dat is aan de Delftse bijbel goed te zien; hij draagt nog diverse kenmerken van het handgeschreven boek. De pagina's bestaan uit twee kolommen, waarin aan het begin van elk nieuw hoofdstuk door een rubricator met rode inkt opschriften en hoofdletters zijn aangebracht.

Bibliografische referenties

C.C. de Bruin, De Delftse Bijbel in het licht der historie. Inleiding bij de heruitgave. Delft, 1977.

Op Bijbelsdigitaal.nl is een facsimile-uitgave van de Delftse bijbel te zien. Sinds juli 2008 kan daarbij ook de door vrijwilligers uitgetypte tekst van de Delftse bijbel doorzocht worden (optie: Scanafbeelding + transcriptie).

Heeft betrekking op:

Ester 1:1-8