Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

De gouden Madonna van Essen

Vermoedelijk Zuid–Duitsland
Madonna van Essen

Daterend uit 980 is dit het oudst bekende vrijstaande beeld van Maria met kind. De voorstelling van een tronende Maria met kind wordt ook wel sedes sapientiae (zetel der wijsheid) genoemd, verwijzend naar de troon van Salomo.

Deze Madonna is een voorbeeld van Ottoonse kunst. Deze stijl ontstond ten tijde van Keizer Otto II, toen de westerse kunst Byzantijnse invloed begon te vertonen door een groter contact tussen Byzantium en het West-Romeinse Rijk.

Het veel te grote Christuskind draagt een pontificale mantel, die wijst op zijn rol als verlosser van de mensheid. Ook het ronde object dat Maria in haar rechterhand houdt kan hierop wijzen: het kan worden gezien als de appel van de verlossing. In een andere uitleg wordt het ronde object geïdentificeerd als wereldbol, die Maria plaatsvervangend voor Christus draagt, totdat hij zelf deze last kan dragen. Ze krijgt zo niet alleen de passieve rol als ontvangster van Christus toebedeeld, maar een actieve functie als middelaarster tussen God/Christus en de mensen. Maria kijkt de beschouwer ook recht aan met haar opvallend grote ogen, terwijl het Christuskind de blik naar zijn moeder richt.

In de 19e eeuw werd de benaming van dit beeld als Gouden Madonna gebruikelijk. Al in een liber ordinarius uit 1370, een kerkboek waarin o.a. een uitgebreide liturgie voor processies met dit beeld opgetekend staat, wordt het 'dat gulden bild unser vrouwen' genoemd. Men neemt aan dat de Madonna niet voor het gewone publiek zichtbaar opgesteld was en slechts in processies aan het volk getoond werd. Tegenwoordig is ze te bezichtigen in het Münster van Essen.

Zie ook

  • Toon terzijde Maria in de middeleeuwse beeldhouwkunst
  • Toon Rode draad Middeleeuwse sculptuur

Heeft betrekking op:

Matteüs 1:23