Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

De zeven hoofdzonden gestraft door Justitia

Adriaen Backer
Allegorie op de deugden van goed bestuur

Op brute wijze straft de personificatie van Justitia de zeven hoofdzonden. Enkele hebben het al moeten ontgelden, maar schijnbaar onbewogen gaat Justitia door met haar werk. Ze heft het zwaard en grijpt, om ontsnapping te voorkomen, een volgend slachtoffer bij de arm. Niet helemaal duidelijk is welke figuur welke zonde voorstelt, maar Justitia lijkt hier geen problemen mee te hebben - zij maakt immers geen onderscheid? Het hele schouwspel wordt gadegeslagen door een soort consul vanaf een troon hoog boven de straffende Justitia. Hij wordt omgeven door verschillende personificaties, onder andere Hercules met zijn knots als symbool voor kracht, Mercurius, die staat voor handel en rijkdom, en de vrouw met kind op de voorgrond als personificatie van CaritasDe verpersoonlijking van de liefde. Achter de consul staat een vrouw in het halfdonker met de tafelen der wet in haar handen.

Interessant is de combinatie van klassieke en christelijke motieven. Zo zijn Hercules en Mercurius uiteraard afkomstig uit de klassieke mythologie, maar worden de zeven hoofdzonden afgeleid uit de bijbel. Sinds de vierde eeuw zijn deze zonden gesystematiseerd, al staan ze niet letterlijk als lijstje van zeven hoofdzondenBijbelse lijstjes in de bijbel. Dit soort vermenging van klassieke en christelijke motieven komt sinds de Renaissance vaker voor. Denkbeelden en de motieven van de klassieken werden ingepast in de bestaande maatschappij en zo mogelijk zelfs christelijk geduid.

Dit doek hangt in de zogenaamde Justitiekamer in het stadhuis van Haarlem. De consul staat waarschijnlijk voor een burgemeester van Haarlem. Het werk is hier opgehangen om te herinneren aan wat goed bestuur inhoudt en welke voordelen het heeft. Duidelijk is dat voor zonden geen plaats is en dat deze bestreden dienen te worden. Wordt de stad bestuurd zonder de hoofdzonden het beleid te laten corrumperen, dan heeft dit gunstige gevolgen. Aan Hercules is te zien dat een goed bestuurde stad krachtig is, en Mercurius laat de handel en welvaart zien die een dergelijke stad mag genieten. Bij het bevorderen van de rijkdom moet men echter wel oppassen dat ‘Avaritia’ oftewel de zonde van hebzucht en gierigheid niet tot leven gewekt wordt.

Zie ook

  • Toon terzijde Spiegel der sonden
  • Jheronimus Bosch
    De zeven hoofdzonden en de vier uitersten
  • Toon terzijde Het oordeel van Cambyses

Bibliografische referenties

W. G. M. Cerruti, Het stadhuis van Haarlem, hart van de stad, Haarlem 2001.

Heeft betrekking op:

Psalm 37:28, 1 Johannes 5:17, Spreuken 10:16, Wijsheid van Jezus Sirach 10:13, Wijsheid 6:3, Nehemia 5:7