Overzicht bijbelboeken

Over > Bijbelse wereld

Dopen in de woestijn

We treffen 'dopen', rituele onderdompeling in water, al aan in het Oude Testament (Lev. 17:15-16; 2 Kon. 5:10). Toch verschilt het doopritueel van Johannes wezenlijk van de oudtestamentische praktijk. Vanouds werden dergelijke reinigingen door de persoon zelf actief uitgevoerd, terwijl Johannes' dopelingen het ritueel passief ondergingen. Daar komt nog bij dat de doop van Johannes eenmalig was.

Maar wat is precies de betekenis van Johannes' doop? De evangeliën brengen twee dingen in verband met het ritueel: inkeer en vergeving van zonden (Mar. 1:4; Luc. 3:3). Alleen als iemand tot inkeer komt van zijn dwaling en zich bekeert, zal de toorn van God afgewend worden. De doop, de rituele reiniging van het lichaam, correspondeert met de reiniging van de ziel van de tot inkeer gekomene.

Het wordt duidelijk uit het evangelie van Lucas dat er een belangrijk sociaal aspect verbonden is aan die bekering: wie twee stel kleren bezit, moet er een weggeven, wie eten heeft moet dat delen, tollenaars Geld en belasting moeten ophouden de bevolking uit te zuigen en soldaten mogen hun macht niet misbruiken (Luc. 3:10-14). Dit impliceert dat Johannes' boodschap zich vooral richt op de bevoorrechte klassen, en niet zozeer op de arme boerenbevolking.

Niet alleen in het Nieuwe Testament vinden we informatie over Johannes. Ook in het werk van Flavius Josephus komt hij voor. Deze Joodse historicus noemt Johannes een goede man die de Joden opriep rechtvaardig en oprecht te leven ten opzichte elkaar, en eerbied te hebben voor God. In tegenstelling tot de evangeliën zegt hij zeer nadrukkelijk dat de doop van Johannes niet diende om vergeving van zonden te krijgen. Het ritueel moet volgens Josephus gezien worden als een rituele reiniging van het lichaam, in de veronderstelling dat de ziel al gereinigd is door een rechtvaardige levenswandel (Flavius Josephus Ant. 18.116-119).

Zie ook

  • Johannes de DoperJohannes de Doper

  • Utrechtse doopbelofteUtrechtse doopbelofte

  • Dopen toenDopen in de bijbel

  • Dopen nuDopen

Heeft betrekking op:

Lucas 3:1-21, Matteüs 3:1-17, Marcus 1:4, Matteüs 21:25, Johannes 1:28, Johannes 3:23, Johannes 10:40