Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Een apocalyptisch visioen met scènes uit Wijsheid

Hans Mielich
Di Lasso's boetepsalmen geïllustreerd: Psalm 143:4
Ik ben ten einde raad,
geschokt tot diep in mijn hart.

Dit blad is voorzien van verschillende illustraties bij het notenschrift van de boetepsalmen van Orlando di Lasso. Twee (apocriefe) scènes uit het Oude Testament en één scène uit het Nieuwe Testament illustreren hier Psalm 143:4.

Uiterst linksonder op de afbeelding zien we een beest met tien horens en zeven koppen uit de zee komen (Openbaring 13). Het beest is minutieus weergegeven: zelfs één van de koppen die eruit zou zien 'alsof hij dodelijk verwond was' (vs. 3), is zichtbaar op de afbeelding. De godslasterlijke namen die op de koppen van het beest stonden geschreven (vs. 1), zijn echter niet met het blote oog te zien. Op de oever van de zee is een grote draak afgebeeld, die het beest macht gegeven heeft om tweeënveertig maanden God te lasteren (vs. 5). Hoewel bijna onzichtbaar, zien we rechts op de afbeelding nog een beest met twee horens, dat volgens de beschrijving in Openbaring opkwam uit de aarde en op een lam leek (vs. 11). Rondom dit beest is een chaotische mensenmassa voorgesteld. Volgens de tekst in Openbaring (vs. 11-14) liet het beest uit de aarde een beeld van het eerste beest maken. Iedereen werd gedwongen ervoor te knielen, zoals hier te zien is. Iedereen die het beeld niet zou aanbidden, zou gedood worden (vs. 15). De vele kruisen uiterst rechts op de afbeelding weerspiegelen de marteldood van vele gelovigen die standvastig hebben geweigerd voor het beest te knielen.

Op de afbeelding erboven is het onderscheid tussen het licht en de duisternis weergegeven (Wijsheid 17). In dit hoofdstuk wordt verwezen naar de plaag van duisternis die tot verschrikking diende voor Egypte (Exodus 10:21-23). In tegenstelling tot rechts zijn links op de voorstelling geen dreigende donkere wolken te bekennen. Op de voorgrond is een vechtpartij afgebeeld, waarachter een gebouw zichtbaar is. We zien op de voorgrond vluchtende mensen die met het zwaard bedreigd worden. Angst is van hun gezichten af te lezen. De 'machteloze nacht' (vs. 14) met zijn vele kwellingen door angstvisioenen (vs. 3) zien we duidelijk geïllustreerd. Deze nacht wordt beschreven als een voorbode van de duisternis (vs. 21). Wie door 'een plotselinge, onverwachte angst' (vs. 15) zou bezwijken, zou gevangengenomen worden en in een kerker zonder tralies terechtkomen (vs. 16).

Hans Mielich
Di Lasso's boetepsalmen geïllustreerd: Psalm 143:4
Hans Mielich
Di Lasso's boetepsalmen geïllustreerd: Psalm 143:4

Uiterst rechts- en linksboven op de afbeelding zijn motieven uit Wijsheid 5 voorgesteld die als symbolen voor de vergankelijkheid van de mens kunnen worden gelezen. Rechtsboven is een schip zichtbaar, linksboven zien we een vogel en een pijl. De illustrator geeft hiermee een verwijzing naar de wisselvalligheid van het leven in zoals die in vers 9-13 wordt beschreven. In tegenstelling tot de rechtvaardige die zelfs het lot van de engelen deelt (vs. 5), leidt de onrechtvaardige een onzeker en wisselvallig leven.

De voorstellingen op dit blad geven alle het onderscheid tussen goed en kwaad weer. Eenzelfde strijd tussen het licht en de duisternis, en daarin begrepen de strijd tussen de kinderen van het licht en de kinderen van de duisternis (1 Johannes 1:5, 2:18-29), zien we weerspiegeld in de strijd van de psalmist met zijn vijanden. Daarnaast is Psalm 143 een klacht over de vergankelijkheid van het leven, een roep om zingeving van het aardse bestaan. De psalmist ervaart zijn eigen vergankelijkheid en ziet daarmee de noodzaak om God onvoorwaardelijk te vertrouwen. De illustraties verbindt hiermee niet alleen het gevecht tussen licht en duisternis, maar ook de vergankelijkheid van het menselijk bestaan.

Zie ook

  • Toon terzijde Orlando di Lasso's boetepsalmen geïllustreerd
  • Toon terzijde Orlando di Lasso, een internationale kunstenaar

Heeft betrekking op:

Psalm 143:4, Openbaring 13:1, Wijsheid 5:10, Wijsheid 17:2