Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Een geïllustreerde katholieke bijbel

Christoffel van Sichem II en III
Moerentorf Bijbel: Pagina uit het boek Tobit met illustraties

De volledige titel van het boek waaruit deze pagina komt, luidt Biblia Sacra. Dat is de Geheele Heylige Schrifture Bedeylt in ’t Out en Nieu Testament. Oversien en verbetert na den lesten Roomschen text. Verciert met veele schoone figureren. Eerst t'Antwerpen by Ian van Moerentorf, en nu herdruckt by Pieter Iacopsz. Paets, Amsterdam.

Pieter Paets publiceerde in 1657 in Amsterdam deze nieuwe, geïllustreerde editie van wat bekend staat als de Moerentorf-bijbel. Nadat de Rooms-katholieke kerk tijdens het Concilie van Trente (1545-1563) had vastgesteld dat de Vulgaat de officiële bijbeltekst is, duurde het nog tot 1592 voordat de uiteindelijke roomse canonDeuterocanonieken/Apocriefen vaststond.

Jan Moerentorf, beter bekend als Moretus, schoonzoon en opvolger van de beroemde drukker Christoffel Plantijn, verzorgde een eerste Nederlandse vertaling van deze canon die in 1599 in Antwerpen verscheen. Tot ver in de zeventiende eeuw was deze tekstuitgave standaard in rooms-katholieke kringen.

De uitgave van Pieter Paets bevat 1200 houtsnedes, vervaardigd door Christoffel van Sichem II en zijn zoon Christoffel III. Deze pagina laat drie illustraties van het boek Tobit zien. Links boven is Tobit bezig de doden te begraven (Tob. 1:17-18), rechts daarnaast het moment van Tobits blindwording. Duidelijk is te zien hoe de vogelpoep in Tobits ogen valt. In tegenstelling tot de Nieuwe Bijbelvertaling noemt deze katholieke tekst zwaluwen als boosdoeners en niet mussen (Tob. 2:10; op de pagina vers 11). Rechts onder is de scène te zien waarin Tobit zijn vrouw ervan verdenkt een geit te hebben gestolen. (Tob. 2:12).

Als voorbeelden voor de illustraties gebruikten de Van Sichems bekende prenten. De afbeelding linksboven is gebaseerd op een prent van Hans Holbein en de illustratie rechtsonder is een gespiegelde afbeelding van een ets van Jan van de Velde II naar Willem Buytewech.

Zie ook

  • Toon terzijde De Leuvense bijbel van 1548

Bibliografische referenties

P. van der Coelen. Patriarchs, Angels & Prophets. The Old Testament in Netherlandish Printmaking from Lucas van Leyden to Rembrandt. tent.cat. Museum het Rembrandthuis, Amsterdam, 1996, cat.nr. 69.

Heeft betrekking op:

Tobit 1:17