Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Een portrait historié met een bijbelse voorstelling

Thomas de Keyser
'Portrait historié' met een bijbelse voorstelling

Wat dit schilderij voorstelt is allesbehalve zeker. Iedereen lijkt het er wel over eens te zijn dat we hier met een portrait historié te maken hebben in een bijbels verhaal. De man met donker haar en baard op de voorgrond die de beschouwer direct aankijkt, lijkt immers meer op een 17e-eeuwer dan op een bijbelse figuur. Daarom gaat men ervanuit dat deze man zich heeft laten portretteren in een bijbels verhaal.

Maar wélk bijbels verhaal hier uitgebeeld wordt, is totaal onduidelijk. De tot nu toe meest geaccepteerde interpretatie is dat het gaat om de oude Tobit die zijn gezichtsvermogen terugkrijgt (Tobit 11:10-14); de blik van de oude man is nog wat wazig. De man die achter hem en zijn zoon staat en die door de vleugels als engel gekenmerkt wordt, zou dan Rafaël moeten zijn. Tegen deze interpretatie spreekt de setting van de voorstelling. De genezing van Tobit wordt in de kunst meestal uitgebeeld in een binnenruimte of voor het huis, maar nooit in een haast onbewoond lijkend landschap. Ook de aanwezigheid van de twee vrouwen met een schatkist wordt hiermee niet verklaard. En dan hebben we het nog niet over het feit dat Tobias toch wel erg dik lijkt voor een jonge man die net een lange reis achter de rug heeft.

Andere gesuggereerde thema's zijn Lot en zijn dochters (Genesis 12:7 en Genesis 19:30), de engel die Abraham het beloofde land wijst (Genesis 17:8), Mozes en Aäron die het beloofde land te zien krijgen (Numeri 27:12), Eliëzer die Rebekka haalt als bruid voor Isaak (Genesis 24:51-66) en Bileam en Balak (Numeri 22:2-20).

Een ander verhaal dat in deze context nog niet is genoemd, is Jakobs terugkeer naar Betel (Genesis 35:1-5). God spreekt tegen Jakob in persoon van een engel. Jakob vraagt in het vervolg zijn familieleden die hem vergezellen hun vreemde goden weg te doen. Ze geven hem niet alleen de afgodsbeelden, maar ook hun oorringen die Jakob zal begraven. De voorstelling van de vrouwen bezig met hun schatkist zou daarmee verklaard kunnen worden.

Zie ook

  • Toon terzijde Een Hollands gezin bij hogepriester Eli
  • Toon terzijde Het Joodse bruidje
  • Toon terzijde Manoachs vrouw

Heeft betrekking op:

Numeri 13:2, Numeri 27:12, Genesis 19:30, Genesis 35:1-5, Tobit 11:14, Deuteronomium 32:49, Deuteronomium 3:27