Overzicht bijbelboeken

Over > Interpretatie

Elia - Jezus - Johannes

De oudtestamentische profeet Elia (1 Kon. 17-19, 21; 2 Kon. 1-2) Elia heeft ook buiten de bijbelboeken 1 en 2 Koningen zijn sporen achtergelaten. In het Nieuwe Testament wordt enige malen gerefereerd aan episoden uit zijn geschiedenis. Bijvoorbeeld aan de offerwedstrijd met de priesters van Baäl (Luc. 9:54), zijn kritiek op de Baälsdienst in Israël (Rom. 11:2-4) en de door God gezonden droogte (Jak. 5:17-18).

Maar soms gaat de verwijzing verder. In het evangelie volgens Lucas vergelijkt Jezus zijn optreden expliciet met dat van Elia. Het is in zijn dagen, zo zegt hij, precies zoals het was in de dagen van Elia. Die was net als Jezus ook niet welkom onder zijn eigen volksgenoten (Luc. 4:25). De episode van de dode jongeman die Jezus in Naïn uit de dood opwekt, is vervolgens een opmerkelijke parallel met het verhaal van Elia, die de zoon van de weduwe te Sarefat weer tot leven wekt (Luc. 7:11-16; 1 Kon. 17:17-24).

De meeste verwijzingen naar Elia in de evangeliën zijn echter naar zijn rol als voorbode van de messias. Het idee dat de komst van Elia de komst van de messias voorafgaat, is afkomstig van de profeet Maleachi: ‘Voordat de dag van de HEERDe dag van de Heer aanbreekt, die groot is en ontzagwekkend, stuur ik jullie de profeet Elia, en hij zal ervoor zorgen dat ouders zich verzoenen met hun kinderen en kinderen zich verzoenen met hun ouders’ (Mal. 3:23; vgl. Sir. 48:10). Jezus wekt veel beroering door zijn optreden en zijn wonderen en wordt op grond deze profetie vaak aangezien voor de profeet Elia (Matt. 16:13-14; Marc. 6:14-15; Luc. 9:7-8).

In de synoptische evangeliën wijst Jezus Johannes de DoperDopen in de woestijn aan als de geprofeteerde voorbode van de messias: ‘Elia is al gekomen’ (Matt. 11:13-14 en 17:10-13; Marc. 9:11-13). In het geboorteverhaal van Johannes, te vinden in het Lucasevangelie, wordt onmiskenbaar de profetie van Maleachi in herinnering geroepen. De engel Gabriël profeteert daar over Johannes: ‘Als bode zal hij voor God uit gaan met de geest en de kracht van Elia om ouders met hun kinderen te verzoenen en om zondaars tot rechtvaardigheid te brengen, en zo zal hij het volk gereedmaken voor de Heer’ (Luc. 1:17). De gelijkenis tussen Elia en Johannes de Doper beperkt zich niet alleen tot hun rol als voorbode van de messias. Beiden zijn ‘profeten’ die vanuit de wildernis opereren (1 Kon. 17:2; Marc. 1:4). Volgens de evangelist Matteüs had Johannes een ruwe mantel van kameelhaar met een leren gordel, net als Elia (Matt. 3:4; vgl. 2 Kon. 1:8).

Het is opmerkelijk dat het evangelie volgens Johannes deze identificatie van Johannes de Doper met Elia expliciet afwijst: Johannes beantwoordt de vraag of hij Elia is namelijk ontkennend (Joh. 1:21).

Zie ook

  • Toon terzijde Elia
  • Toon terzijde Dopen in de woestijn
  • Toon terzijde Constantijn Huygens - Hemelvaert

Heeft betrekking op:

1 Koningen 17:1, 2 Koningen 1:3, Marcus 1:4, Matteüs 3:4, Lucas 1:17, Johannes 1:21