Overzicht bijbelboeken

Letteren > Bijbelvertalingen

Evangelie naor Lucas in 't Achterhoeks

Jan Ottink

Lucas 2:1-7, gelezen door Jan Ottink

1 't Gebeuren in dee dage, too kwam der een besloet van keizer Augustus af, dat alle welt zich riggestraeren laoten mos. 2 Dee riggestratie was wat ni'js en worden uut evoerd, to-t Quirinius Syrië besturen. 3 En alle leu gingen op pad um zich te laoten riggestraeren, iederene naor de stad, waor 't hee haer kwam.
4 En ok Jozef ging op den trad van Galilea uut de stad Nazareth vandan naor Judea hen, naor David ziene stad. Dee heet Bethlehem. Hee was der jo ene uut David ziene familie en zien volkshuus. 5 Daor leet hee zich riggestraeren met Maria, waor-t hee met op trouwen ston. Zee mos ne kleinen kriegen. 6 't Gebeuren, too't ze daor wazzen, dat 't met eur zo wied was. 7 En zee kreg ne zönne, eurn aersten. En ze wond um in deuke en leggen um in ne voerzomp, want der was veur eurleu gin plaatse in de harbarge.

Enkele decennia geleden bracht dominee Beneker uit het Noordduitse Brake vlak voor Kerst een bezoek aan een oude vrouw die uitsluitend het regionale dialect Plattdeutsch - kortweg Platt - sprak. Ze nodigde hem uit voor het avondeten en vroeg hem het gebed uit te spreken. Beneker bad:

De een hett Hunger und kien Broot,
de anner hett Broot un mag 't nich èten.
Un wi heff beides, Herr, us Gott,
laat us dat danken nich vergèten.
Amen.

Het amen had nog nauwelijks geklonken of de vrouw riep uit: "Nee och nee - dat heff ik nich wußt, dat us Herrgott ok Platt versteiht. Wenn dat so is, denn kann ik ok bèden!" (Nee och nee - dat heb ik nooit geweten, dat onze Lieve Heer ook dialect verstaat. Als dat zo is, dan kan ik ook bidden.)

Dit voorbeeld is niet alledaags, maar het geeft wel weer hoe belangrijk het voor dialectsprekers kan zijn, met God in de eigen taal te kunnen spreken en over hem in de eigen taal te horen en te lezen. Dat verklaart ook de beweegredenen voor verschillende vertaalwerkgroepen om in de vertaling van de bijbel in hun dialect zoveel tijd en energie te steken.

In de Achterhoek bestaat kennelijk ook deze behoefte aan een eigen bijbelvertaling, met name voor de kerkdiensten in het dialect van deze streek. Het Staring Instituut te Doetichem speelt hierin een belangrijke rol. Het werd in 1979 opgericht en is genoemd naar een Achterhoeks geslacht, waarvan de dichter A.C.W. Staring nationale bekendheid kreeg. Het is het centrum voor het streekeigene van Achterhoek en Liemers - dat deel van Gelderland dat begrensd wordt door Rijn en IJssel, de provinciegrens met Overijssel en de landgrens met Duitsland. ‘Het Evangelie naor Lucas’ in het Achterhoeks moeten we daar dus situeren.

Omslag Het Evangelie naor Lucas. De bijbel in streektalen

In 2002 is het Lucasevangelie in het Achterhoeks gepresenteerd. De werkgroep Dialect en Religie van het Staring Instituut is verantwoordelijk voor de vertaling. Die werkgroep bestaat uit kenners van het Achterhoeks en Liemers, zowel taalkundigen als theologen. Henk Lettink schreef de vertaling.

De Achterhoekers kunnen dus nu geloven in hun eigen taal. Dat heeft zeker een gevoelsmatige kant. Naarmate een vertaling verder afstaat van de taal waarmee men vertrouwd is, kan het minder ‘eigen’ zijn. Een vertaling in het eigen dialect kan teksten opnieuw openen en dichterbij brengen.

Bibliografische referenties

Staring Instituut, Evangelie naor Lucas. Uitgave in eigen beheer, zie website www.staringinstituut.nl .

J.D. Bellmann e.a. (red.), Hör mi du fromme Gott. Plattdüütsch Gebedbook. Göttingen: VandenHoeck & Ruprecht, 1981.

Heeft betrekking op:

Lucas 2:1-7