Overzicht bijbelboeken

Letteren > Proza

Gerard Reve - De avonden

Niet vaak is een boek zo verschillend ontvangen als De avonden van Simon van het Reve in 1947. De reacties varieerden van zeer lovend (als manuscript al ontving het een literaire prijs) tot zeer afkeurend. De prijzende recensies hadden het veelal over de prachtige schrijfstijl van Reve en over het feit dat het hem gelukt was om een tijddocument te schrijven dat 'de stem van de generatie' verwoordde. De negatieve reacties vonden veeleer dat het boek maar depressief maakte en platvloers was. Een citaat van Godfried Bomans spreekt in dit geval boekdelen: 'Ik heb zelden een boek gelezen, zò naargeestig, zò zeer van iedere positiviteit verstoken, zò grauw, cynisch en volstrekt negatief, als dit. Het wurgt iemand de keel toe.' Het boek lijkt in 1949 'dood', de uitgever verkoopt bijna geen exemplaren meer van het werk en pas later, als de schrijver (die inmiddels Gerard Reve is gaan heten) succes krijgt met andere boeken als Op weg naar het einde en Nader tot u, groeit de belangstelling weer voor De avonden en wordt het dé klassieker binnen de Nederlandstalige literatuur.

Na een verfilming van het boek in 1990, wordt het boek dezer dagen nogmaals verbeeld. Nu door de striptekenaar Dick Matena. En weer is de ontvangst wisselend. Waar de ene recensent spreekt van een absolute mislukking, is de ander beduidend positiever en vol lof over dit geslaagde experiment. Vooral de literaire wereld reageert positief, maar de stripwereld vindt het veelal een onleesbaar boek. De Prediker zou zeggen: er is niets nieuws onder de zon.

Zo zijn onze dagen

De verwijzingen naar de bijbel zijn talloos in De avonden. De hoofdpersoon, Frits van Egters, die we volgen gedurende de zeven laatste dagen van december, citeert regelmatig bijbelteksten, al dan niet zelfverzonnen. Een van die citaten is een korte samenvatting van het Predikerboek. Frits verzucht, vlak voordat hij zijn tweede droom in het boek krijgt: 'Zo zijn onze dagen, die ons gegeven zijn onder de zon.' Het is niet alleen de Prediker die hier spreekt, maar tegelijkertijd is het de samenvatting van De avonden. Frits ervaart gedurende het boek aan den lijve de zinloosheid van het leven 'onder de zon', zoals Prediker dat ook al verwoordde. Bij hem komt er alleen wat bij; juist als de zon onder is gegaan beginnen die lange avonden, waar soms geen doorkomen aan is.

Bibliografische referenties

Gerard Reve, De avonden, Amsterdam 1947 (en Groningen 1992, met een nawoord van Tonny van Winssen).

Gerard Reve, Dick Matena, De avonden, een beeldverhaal, Amsterdam 2003.

Heeft betrekking op:

Prediker 1:14