Overzicht bijbelboeken

Letteren > Drama

Gerardjan Rijnders - Klaagliederen

In november-december 1994 heeft Toneelgroep Amsterdam Klaagliederen van 'Jeremia' opgevoerd. Regisseur Gerardjan Rijnders en dramaturg Pol Eggermont bouwden op basis van de bijbeltekst in de Statenvertaling een nieuwe theatrale compositie met een sterk 17e-eeuwse inslag. Dat werd niet alleen door de klassieke taal van de oude bijbeltekst bewerkstelligd ('Want uwe breuk is zoo groot als de zee'), maar ook door een decor dat geïnspireerd was op de kerkinterieurs van Pieter Saenredam, door de geraffineerde belichting en door de rijke rembrandteske kostuums.

Toneelgroep Amsterdam
Joop Admiraal als Jeremia

Het stuk begon met een tekst die niet in Klaagliederen staat. Deze proloog was afkomstig uit het boek Jeremia: de eerste vijf verzen van hoofdstuk 5. Daarin komt eerst de HEER zelf aan het woord:

‘Zwerf door de straten van Jeruzalem,
vraag na, kijk om je heen,
zoek op de pleinen of er iemand is
die rechtvaardig handelt,
die naar eerlijkheid streeft,
dan zal ik Jeruzalem vergeven.
(...)'

In de toneelvoorstelling klonken deze woorden in het Engels. Ze werden uitgesproken door de in 1996 overleden acteur Michael Matthews. Als gastacteur van Toneelgroep Amsterdam speelde hij de rol van 'Engel des HEEREN'.

Toneelgroep Amsterdam
Michael Matthews

Hoewel het bijbelboek Klaagliederen een uiterst dramatische thematiek heeft, is er geen voortgaande handeling, geen 'verhaal' dat gedramatiseerd kan worden. Rijnders heeft wel gezocht naar een zekere dramatische ontwikkeling - o.a. door zijn acteurs zich te laten 'ontplooien', en door één acteur in moderne kleding te laten rondlopen, steeds meer verdwaald in een absurde wereld. Het publiek reageerde verdeeld op het stuk: sommigen vonden dit museale theater te statisch om het als toneel te kunnen genieten, anderen waren onder de indruk van de verstilde schoonheid. Maar het menselijk lijden, de ontreddering bij de ondergang van Jeruzalem (of welk verlies van zekerheden dan ook) en de vraag naar de rol van God en mens in de ellende - deze thema's zijn helaas nooit gedateerd.

Heeft betrekking op:

Jeremia 5:1, Klaagliederen 1:1