Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Gerechtigheid verhoogt een volk

Dirck van Delen
Gerechtigheid verhoogt een volk

Vrouwe Justitia is op dit schilderij niet weergegeven als ‘levende’ personificatie, maar als een standbeeld. Desondanks eist ze meteen de aandacht van de toeschouwer op: ze staat prominent in het midden, en vóór haar nis in plaats van erin. Mozes en de personificatie van de gelukzaligheid met haar hoorn des overvloeds staan beiden als standbeeld naast haar, maar wel in hun nis. Links op de voorgrond is een aantal personen weergegeven die fier rechtop staan, terwijl de groep mensen rechts ineengedoken weg lijkt te vluchten. Boven de linker groep zweeft een hand met een lauwerkrans, een duidelijk symbool van goddelijke zegen. Twee van de vrouwen wijzen op de ongelukkigen rechts, die geen goddelijke goedkeuring genieten. Met het armgebaar lijken deze ‘rechtvaardige’ figuren aan te geven dat de wegvluchtende goddelozen een voorbeeld zijn van hoe het niet moet.

Dat de rechtvaardigen goddelijke zegen mogen verwachten, wordt duidelijk in de tekst die boven Justitia is te lezen: 'Zonde is een schandvlek voor een natie, gerechtigheid daarentegen ‘verhoogt’ een volk.' De tekst rechtsonder sluit daarbij aan: ‘Wie de godtloosen rechtveerdicht ende den rechtveerdigen verdoemt, sijn den heere eenen grouwel, toe die beyde. Spreuken 17:15.'

Dit schilderij hangt nog steeds in het stadhuis van Arnemuiden, waarvoor het oorspronkelijk ook geschilderd was. Het werd daar geplaatst met een heldere boodschap voor de bestuurders en de bezoekers. Justitia is met haar attributen weergegeven met boven en naast haar teksten om de betekenis van gerechtigheid te verduidelijken. Dirck van Delen heeft dit nog extra aangezet in de scène waarin de rechtvaardigen daadwerkelijk gezegend worden en de goddelozen zich proberen te verbergen voor het goddelijke licht der gerechtigheid. Om nog eens te benadrukken dat de boodschap in het bijzonder voor de bestuurders van Arnemuiden bestemd was, is op de sokkel waarop Justitia staat een klein stadsgezicht van Arnemuiden bevestigd.

Zie ook

  • Adriaen Backer
    Allegorie op de deugden van goed bestuur

Heeft betrekking op:

Judas 1:4, Jesaja 32:17, Spreuken 17:15, Nehemia 5:12