Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Het eerste schilderij van Ruth

Pieter Lastman
Ruth zweert trouw aan Noömi

Dit tafereel van Ruth die trouw zweert aan Noömi is het oudst bekende schilderij met Ruth als onderwerp. Het is geschilderd door Pieter Lastman. Wel werd de geschiedenis van Ruth eerder - al in de Middeleeuwen - afgebeeld, maar toen werden de scènes uit het verhaal in boekillustraties voorgesteld, waarin vooral de typologische betekenis van belang was. Zo gold het huwelijk van Ruth en Boaz als voorafspiegeling van het huwelijk van Christus met de kerk en de geboorte van Obed had betrekking op de geboorte van Christus. Obed was immers ook de grootvader van David, die op zijn beurt tot de voorvaders van Jezus behoort.

In de zestiende eeuw werd het verhaal door prentmakers ontdekt, die verschillende scènes uit het verhaal illustreerden. Daarbij kozen ze vooral scènes die het verhaal zijn dramatische verloop geven, zoals bijvoorbeeld Maerten van Heemskercks illustraties van het boek EsterVan Heemskercks Esterscènes duidelijk maken.

Lastman probeert in zijn keuze van het onderwerp de voorbeelden uit de prentkunst nog te overtreffen. De traditionele voorstelling beeldt uit hoe Orpa Noömi en Ruth verlaat. Lastman koos daarentegen het moment waarop Ruth trouw zweert aan Noömi. Links achter in het verschiet is nog klein de figuur van Orpa te herkennen die al lang haar zus en schoonmoeder de rug heeft toegekeerd. De discussie tussen Ruth en Noömi moet dus al een tijdje aan de gang zijn en wordt in alle hevigheid gevoerd. Met een krachtig gebaar leunt Noömi achterover op haar rijdier en probeert Ruth weg te duwen. Deze weet echter van geen wijken. De ezel heeft Lastman uit eigen overwegingen toegevoegd. Hij illustreert daarmee hoe lang reis van het land Moab terug naar Bethlehem was.

Ook een andere voorstelling die Lastman van Ruth maakte, toont een tot dan toe niet eerder geschilderde scène: Boaz laat Ruth toe op zijn velden. In het vervolg van de zeventiende eeuw werd het verhaal van Ruth een geliefd onderwerp in de schilderkunst, vooral onder Rembrandts leerlingen.

Zie ook: Jan VictorsJan Victors - Boaz, Ruth, Noömi…

Bibliografische referenties

Christian Tümpel (ed.), Im Lichte Rembrandts. Das Alte Testament im Goldenen Zeitalter der niederländischen Kunst. Tentoonstellingscatalogus Münster, Westfälisches Landesmuseum; Amsterdam, Joods Historisch Museum; Jerusalem Israel Museum; Zwolle 1994, p. 83. Ook verschenen onder de titel: Het oude testament in de schilderkunst van de Gouden Eeuw.

Heeft betrekking op:

Ruth 1:16