Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Het oordeel van Cambyses

Gerard David
Het oordeel van Cambyses

Gerard David heeft hier het gruwelijke lot geschilderd van de corrupte rechter Sisamnes. De geschiedenis van deze Sisamnes speelde zich volgens de Griekse historicus Herodotus plaats af de heerschappij van de Perzische koning Cambyses II.
De belangrijkste scènes uit het verhaal zijn op dit twee tweeluik weergegeven. Op de achtergrond van het linkerpaneel zien we Sisamnes in een portiek, waar hij geld aanneemt. Zijn objectiviteit als rechter is na omkoping natuurlijk verdwenen. Op de voorgrond van dit paneel wordt de rechter opgepakt vanwege dit corrupte handelen. De straf die hem voor zijn misdaad is opgelegd, wordt voltrokken op het rechterpaneel: onder toeziend oog van een grote groep omstanders wordt de corrupte rechter levend gevild. Sisamnes ligt vastgebonden op een houten tafel en de beulen zijn al begonnen met hun werk. Een van zijn benen is al gedeeltelijk ontdaan van vel en bij de armen en borst is een begin gemaakt. De voormalige rechter lijkt op zijn tanden te bijten van de pijn terwijl de beulen onverstoord doorgaan. Wat er vervolgens gebeurt met de gevilde huid is te zien op de achtergrond: de troon van de rechter is bekleed met zijn huid, en zijn zoon en opvolger zit hier op. De menselijke bekleding dient als waarschuwing voor de nieuwe rechter om niet dezelfde fout te begaan als zijn vader.

Centraal bovenin het linkerpaneel zien we de wapens van Vlaanderen en de stad Brugge, waar het schilderij in het stadhuis hing. Ook de doorkijk op de achtergrond laat een bebouwing zien die aan Brugge doet denken. Het mag duidelijk zijn dat dit verhaal een goede 'reminder' voor schepenen is dat corruptie niet getolereerd wordt.

Het was dus niet zo dat er alleen bijbelse gerechtigheidvoorstellingenJordaens en Justitia te vinden waren in stadhuizen. Het thema gerechtigheid wordt hier geïllustreerd met een klassiek verhaal, maar is natuurlijk ook een hoofdthema in de bijbel. Letterlijk komt het woord gerechtigheid er vele tientallen keren in voor, bijvoorbeeld in de verhalen over Salomo in het boek 1 Koningen, maar ook in het deuterocanonieke boek Wijsheid draait alles om gerechtigheid. Ook in de Psalmen komt het onderwerp nadrukkelijk naar voren: 'De mond van de rechtvaardige spreekt wijsheid, zijn tong spreekt gerechtigheid' (Psalm 37:10).
Gerechtigheid en wijsheid vormen een belangrijke combinatie in het christelijk geloof. Nog altijd zijn velen ervan overtuigd dat wijsheid en gerechtigheid bij elkaar horen.

Zie ook

  • Toon terzijde Jordaens en Justitia
  • Toon terzijde Gerechtigheid verhoogt een volk
  • Toon Rode draad Bijbelse verhalen in openbare ruimtes

Heeft betrekking op:

2 Kronieken 9:8, 1 Koningen 10:9, Filippenzen 3:6, Psalm 37:30, Wijsheid 8:7, Deuteronomium 16:19