Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Het paradijs

Herri met de Bles
Het paradijs

Een rond paneeltje van nog geen halve meter doorsnede was voor de zestiende-eeuwse Vlaamse landschapschilder Herri met de Bles voldoende om de hele schepping af te beelden. De eerste hoofdstukken van Genesis zijn er bijna letterlijk in terug te vinden. Zo moet de buitenste ring het hemelgewelf voorstellen, met daarin de sterren, de zon (de rode stip linksboven) en de maan (de witte vlek rechtsonder). Ook de vogels zijn er in hun element (Gen. 1:14-20).

Binnen in de cirkel is een adembenemend landschap geschilderd, waarin van alles te ontdekken valt naarmate je er langer naar kijkt. Grillige rotsen en brede rivieren op de achtergrond, gecultiveerd land met een korenveld wat verder naar voren, een weelderig bos op de voorgrond. Dit geboomte is te herkennen als het paradijs (Gen. 2:8). Met een scherp oog voor detail heeft de schilder bomen en planten, land- en waterdieren weergegeven, precies zoals het in Genesis wordt beschreven. De fontein in het midden verwijst naar de rivier die volgens de bijbeltekst de tuin van water voorziet en zich uiteindelijk in vier stromen vertakt (Gen. 2:10-14).

De paradijselijke tuin vormt het decor voor het verhaal van de zondeval dat in vier scènes wordt verbeeld. Linksonder is te zien hoe Eva wordt geschapen. God knielt neer naast de slapende Adam, met in zijn hand de rib die hij zojuist bij hem heeft weggenomen (Gen. 2:21-22); op de rib prijkt een vrouwenhoofd. Linksachter is God opnieuw afgebeeld, nu in gesprek met Adam en Eva, die samen één figuur lijken te vormen, om hen ervan te overtuigen niet van de boom van de kennis van goed en kwaad te eten (Gen. 2:16-17). Tevergeefs, zoals de scène rechtsvoor laat zien. De slang weet Eva over te halen de verboden vrucht toch te proeven (Gen. 3:1-5), met als dramatisch gevolg dat de twee eerste mensen het paradijs moeten verlaten (Gen. 3:23). Een engel stuurt ze weg. Rechtsachter zien we de twee figuurtjes beschaamd het beeld uitlopen. Met hen heeft de hele mensheid voorgoed haar onschuld verloren …

Zie ook

  • Toon terzijde Paradijslandschap met de schepping van Eva

Heeft betrekking op:

Genesis 2:4-3:24