Overzicht bijbelboeken

Cultuur > Zegswijzen

Hij draagt het kaïnsteken aan zijn voorhoofd

Je kunt zo zien dat hij niet deugt.

Kaïn wordt door God weggejaagd omdat hij Abel heeft vermoord. Kaïn is bang dat hij zo vogelvrij verklaard wordt, maar God wil hem toch beschermen. Hij merkt hem met een teken, 'opdat niemand die hem tegenkwam hem zou doodslaan'.

Ik word bewaard
met een stempel,
een datum.
Houdbaar tot...
De uiterste datum staat als een Kaïnsteken
op mij geschreven.
(Kees van der Zwaard, DoodgoedKees van der Zwaard - Doodgoed, Gorinchem: Narratio, 1999, p. 6.)

Met het kaïnsteken worden ook wel doorlopende wenkbrauwen bedoeld. Zulke wenkbrauwen worden immers ook vaak gezien als een teken van domheid of misdadigheid.

In verschillende romans van Jan Wolkers draagt de hoofdpersoon een litteken op zijn slaap. In Kort Amerikaans symboliseert dat litteken de eenzaamheid van de hoofdpersoon. Als kind moest hij zich elke twee weken onderwerpen aan de tondeuse van zijn vader, zodat het teken van verwerping en dood weer voor iedereen zichtbaar werd. In Terug naar Oegstgeest Jan Wolkers - Terug naar Oegstgeest wordt verteld hoe de ik-figuur aan zijn litteken is gekomen: een ongeluk met de kroepketel. Wolkers vervolgt het verhaal:

Toen ik een jaar of tien was waren we op de bovenste verdieping van een huis in aanbouw aan het spelen. Ineens riep iemand dat er onraad was. Allemaal renden we langs de kale vurehouten trappen naar beneden. Ik was de laatste en werd in de deuropening gegrepen door een man in een blauwe overall en met bekalkte rubberlaarzen. Hij schudde mij door elkaar en schreeuwde, 'Laat ik jou hier geen één keer meer zien, want ik onthoud jouw gezicht, jij bent een getekende. Jij hebt het Kaïnsteken op je kop.' En zo ben ik het altijd blijven voelen, want toen mijn broer stierf nadat ik zijn foto's had verbrand, herinnerde ik me met schrik en wroeging dat de rook van het vuur niet opgestegen was. Precies zoals in de bijbel. En dat dat de aanleiding van de doodslag was geworden. En het was of ik de stem van God weer hoorde die zei, 'Er is een stem des bloeds van uw broeder, dat tot Mij roept van de aardbodem.'

Zie ook

  • Toon terzijde Het Abelsteken

Bibliografische referenties

Jan Wolkers, Kort Amerikaans / Een roos van vlees / Terug naar Oegstgeest. Amsterdam: Meulenhoff, 1983, p. 166-168 en 355-357.

Heeft betrekking op:

Genesis 4:15