Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Jordaens en Justitia

Jacob Jordaens
De menselijke wet op de goddelijke gegrondvest

Deut. 1.V.16. Verhoort uw broederen ghy Rechters ende rechtet recht tuschen eenen ygelyck ende synen broeder enden vremde li(eden).
Deze tekst uit Deuteronomium 1:16 staat geschreven op de tafel in het centrum van het schilderij. Vrouwe Justitia steunt op de tafel en wijst de toeschouwer op de geschreven tekst. Ze is omringd door andere figuren die ook betrekking hebben op goede rechtspraak. Onder andere is linksvoor de naakte waarheid te zien, met de spiegel van de voorzichtigheid en het licht der wijsheid. Rechtsachter staat Standvastigheid, als een geharnaste man die een zuil omklemt. Niet alleen allegorieën zijn weergegeven, maar ook de bijbelse personages Mozes en Aäron hebben een plaats gekregen.

Het schilderij werd bij Jacob Jordaens besteld door het bestuur van de stad Hulst, met als bestemming de kamer van de vierschaar. De 800 gulden die Jordaens er in eerste instantie voor vroeg, wilde het bestuur er niet aan kwijt. Uiteindelijk ontving Jordaens slechts 200 gulden voor zijn werk.

Zo'n zogenaamde ‘gerechtigheid’ was een vaak voorkomend schilderij op plekken waar bestuurd werd en recht gesproken. Jordaens heeft er minstens drie geschilderd. Dit exemplaar hangt in het gemeentehuis van Hulst, een tweede exemplaar ging in 1945 verloren en een derde stuk hangt tegenwoordig in het Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen. Waarschijnlijk was dit schilderij net als andere gerechtigheidstaferelen bedoeld om de schepenen aan hun taak te herinneren en anderen te laten zien dat gerechtigheid bij de lokale vierschaar hoog in het vaandel stond.

De regel uit Deuteronomium die centraal staat in dit schilderij, benadrukt het belang van objectiviteit en gelijkheid van iedereen voor de rechtbank. Justitia is afgebeeld met haar weegschaal en zwaard, al ontbreekt de gebruikelijke blinddoek die ervoor moet zorgen dat ze onbevooroordeeld is. Opvallend is de nadruk die Jordaens op de bijbelse achtergrond van de rechtspraak legt. Naast de regel uit het Oude Testament zijn zoals gezegd ook Mozes en Aäron op het schilderij te vinden: zij hebben de goddelijke wetten aan de mensen gegeven.

Zie ook

  • Toon terzijde Gerechtigheid verhoogt een volk

Heeft betrekking op:

Deuteronomium 1:16, Nehemia 10:30