Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Toegepaste kunst

Ludolf van Saksen

Ludolf van Saksen
Adam en Eva betreden het paradijs

Dat boeck vanden leven ons lief heeren Ihesu Christi, gedrukt door Claes Leeu in 1488 in Antwerpen is met meer dan 150 houtsneden geïllustreerd. De tekst stamt uit de middeleeuwen en werd geschreven door Ludolf van Saksen. Deze kartuizer monnik (ca. 1300-1378) schreef dit omvangrijke werk in het klooster van zijn orde te Mainz tussen 1348 en 1360. Het boek bevat een compilatie van verhalen uit de vier evangeliën, aangevuld met commentaren, meditaties en gebeden, waarin talloze bijbelteksten en citaten uit apocriefe evangeliën en geschriften van kerkvaders zijn verwerkt. De houtsneden beelden naast het leven van Christus ook enkele oudtestamentische scènes uit.

De eerste uitgave van Gheraert Leeu's Leven van Christus van 1487 werd een jaar later gevolgd door een nieuwe editie met dezelfde lettertypen en houtsneden, uitgebracht door zijn broer Claes. Terwijl Gheraert gedurende bijna vijftien jaar een energiek drukker was (tot 1492), is van Claes Leeu alleen bekend dat hij in twee jaar tijd zeven boeken uitgaf (1487-1488). De precieze aard van hun zakelijke relatie is nog steeds niet duidelijk. In vergelijking met Gheraerts druk zijn in de nieuwe uitgave, spelling en tekst aangepast, waarbij in elk hoofdstuk een meditatie en/of een moralisatie is toegevoegd. Deze uitgave werd bijzonder populair en is vaak herdrukt.

Verschillende van de meer dan 150 levendige scènes bieden een 'vogelvluchtoverzicht', waarbij de horizon bijna tot de bovenste rand van de illustratie reikt. Enkele exemplaren zijn met de hand ingekleurd. Van sommige van de houtsneden is bekend dat ze eerst in Gouda gebruikt zijn en later ook in Antwerpen, zowel door Gheraert als door Claes Leeu, respectievelijk in 1487 en 1488. De houtblokken zijn verschillende keren opnieuw gebruikt en zijn na Leeu's dood op een of andere manier weer naar het Noorden gekomen, waar een aantal in bezit kwam van drukkers in Zwolle, Deventer en wederom in Gouda.

Heeft betrekking op:

Genesis 2:15-23