Overzicht bijbelboeken

Cultuur > Feesten

Luilak

Net als het KerstfeestKerstmis is ook Pinksteren omgeven met folkloristische gebruiken. Gedurende vier dagen wordt het feest in allerlei vormen van volksvermaak gevierd. Het begint met de viering van Luilak, op de zaterdag voor Pinksteren. Het feest komt eigenlijk alleen in (delen van) Noord-Holland voor. Luilak is hij die op die zaterdag het laatst uit zijn bed komt. De jeugd is dan al uren bezig om iedereen te wekken. De kinderen maken zo veel mogelijk lawaai met toeters en deksels, fietsen rond met lege blikken en zelfgemaakte sirenes. Ook het vastzetten van de deurbel met een speld of een lucifer is een populaire wekmethode. Al deze activiteiten worden begeleid door het zingen van ‘Luilak beddezak’:

Luilak, beddezak,
staat om negen uren op.
Negen uren, hallef tien,
kan de luilak nog niet zien.

In vroeger tijd werd de luilak geslagen met een bos brandnetels of kreeg hij een brandnetelkroon opgezet. Elders staat beschreven dat de luilak bij wijze van boetedoening moest trakteren op luilakbollen, warme broodjes met stroop.
In de loop der tijd zijn onder de noemer van Luilak ook andere vormen van kattenkwaad bekend geworden, zoals het smeren van zeep op ramen. De grens tussen kattenkwaad en vandalisme was voor kinderen niet altijd duidelijk. Om de onaangename bijverschijnselen van Luilak tegen te gaan zijn gemeentelijke overheden steeds actiever geworden in het organiseren van alternatief vermaak, zoals concerten. De traditionele bloemenmarkt in de nacht van vrijdag op zaterdag heeft waarschijnlijk een andere achtergrond: hier ziet men ook in dit feest gewoon handel.

De oorsprong van Luilak is niet helemaal duidelijk: misschien heeft de naam alleen met langslapers te maken, maar mogelijk is het ook afgeleid van het joodse Leilachfeest, waarop offers werden gebracht als dank voor de oogst die men op dat moment begon binnen te halen.

Heeft betrekking op:

Handelingen 2:1