Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Maria op de zodenbank

Atelier van Dieric Bouts
Maria met kind, gezeten op een zodenbank

Voorstellingen waarin Maria is afgebeeld in een tuinachtige omgeving, zoals op dit schilderij, waren vanaf het begin van de vijftiende eeuw in zwang. Ze verwijzen naar een vers uit het Hooglied, waarin de bruid wordt vergeleken met een ‘besloten hof’ en een ‘gesloten tuin’ (4:12). Middeleeuwse theologen brachten dit idee van een hortus conclusus in verband met de maagdelijkheid van Maria.

De beslotenheid van de tuin wordt hier gesymboliseerd door het met planten begroeide muurtje waarop Maria zit en door de muur op de achtergrond. De open poort zou de toegang tot de hemel kunnen verbeelden. De oude man die op de poort toeloopt is Jozef. In hem wordt wellicht de huiselijke dienstbaarheid geëerd. Ook de pauw op de muur is niet zonder betekenis. Hij symboliseert de onsterfelijkheid van Christus; volgens de overlevering zou het vlees van deze vogel nooit vergaan.

Het spel van het Christuskind op Maria’s schoot kan eveneens symbolisch worden geduid. De kers in zijn rechterhand werd gezien als vrucht van het paradijs en symbool van de hemel, de vogel als de menselijke ziel. Het kind dat het vogeltje de vrucht aanbiedt, staat voor Jezus die de mens in staat stelt het hemelse paradijs te bereiken.

In tegenstelling tot haar levendige kind heeft Maria een ingetogen houding. Paneeltjes als dit waren vaak bedoeld om bij te mediteren en de toeschouwer tot verdieping van het geloof te brengen.

Heeft betrekking op:

Hooglied 4:12