Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Muziek

Met de groeten van Paulus

De laatste decennia heeft de musical zich in Nederland een grote populariteit verworven. Op vrijwel iedere basisschool werken de kinderen van groep 8 toe naar de uitvoering van een musical aan het eind van hun laatste schooljaar. Maar ook in de culturele wereld wordt de musical nu serieus genomen. Na het succes van de musical Cats in de jaren 80 is Joop van den Ende grootschalige musicals in Nederland gaan opzetten. In speciale musicaltheaters worden grote producties zoals Les Misérables, Evita, The Lion King, Mamma Mia en Mary Poppins gepresenteerd. Via de televisie wordt het grote publiek bij deze producties betrokken: men gaat wekenlang op zoek naar de juiste persoon voor de hoofdrol. Zo ook bij de musical Joseph and the Amazing Technicolor DreamcoatOp zoek naar Joseph, die gebaseerd is op de geschiedenis van Jozef in Genesis.

De bijbel blijkt de laatste jaren vaker de stof voor de Nederlandse musical aan te reiken. Naast kerst- en paasmusicals, zoals De ster van je dromen en Tijd om op te staan, zijn er musicals geschreven rond bijbelse figuren: Jona, Ester, Saul, Naäman, Mozes, Jozef, Jakob, Maria. Ook het bijbelboek Openbaring is in trek, blijkens de musicals Draken van mensen en Tot ziens op Patmos. Deze bijbelse musicals zijn bedoeld voor amateurgezelschappen; kerkelijke gemeentes kunnen ze goed gebruiken voor de gemeenteopbouw.

Het duo Gerard van Amstel en Gerard van Midden is op dit terrein bijzonder actief: de meeste bijbelse musicals die in Nederland uitgevoerd worden, zijn van hun hand. Zo ook de nieuwe musical Met de groeten van Paulus.
Het verhaal begint bij het reclamebureau M&ID, dat een grote opdracht van de Protestantse Kerk in Nederland binnenhaalt: het moet de figuur van Paulus op een aansprekende, eigentijdse manier in de markt gaan zetten. Dat is nogal een opgave: enerzijds is er zoveel over Paulus geschreven (meer dan elf miljoen hits op Google) dat er eigenlijk geen beginnen aan is, anderzijds lijkt Paulus op voorhand een onmogelijk product - niet 'sexy', achterhaald, te complex en dogmatisch, een dweper met foute ideeën over vrouwen en homo's. Wat volgt is een zoektocht naar de historische figuur Paulus, zijn boodschap en de terugkerende vraag wat mensen van nu daarmee moeten. In feite betrekt deze musical het publiek in de kritische dialoog die tussen 'toen' en 'nu' op het toneel wordt gevoerd.

Het aardige is dat de Protestantse Kerk in Nederland ook in werkelijkheid de opdrachtgever van deze musical was. De afdeling missionair werk van de PKN schrijft:

De Protestantse Kerk in Nederland heeft zich verbonden aan deze musical. Ze wil hiermee niet alleen mensen laten kennismaken met de bijbelse figuur Paulus en de betekenis van zijn woorden voor hier en nu, maar ook mensen in beweging brengen. Dat deed Paulus ook. Overal waar hij kwam gebeurde iets. Zijn verhaal over Jezus bracht beroering, verwarring, verbazing, verandering, hoop.
Aangestoken door de messiaanse weg van Jezus werd hij zelf iemand van de weg en ging hij anderen voor op die weg. Dat was ook de naam waarmee christenen in zijn tijd werden aangeduid: mensen van de weg. Voor Paulus is de weg van Jezus tegenwoordige en toekomende tijd. In wat hij zegt en doet wordt dat zichtbaar. Met grote vrijmoedigheid laat hij zijn stem horen en houdt hij vast aan het koninkrijk van God, aan gerechtigheid, vrede en vreugde voor alle mensen. De musical brengt dit geloof van Paulus tot klinken.
Met deze musical kunt ook u in uw dorp, wijk of stad veel mensen in beweging brengen. Behalve zangers en spelers kunnen nog zoveel meer mensen een rol spelen, denk aan bijvoorbeeld techniek, decor en kleding. Een musical brengt mensen van binnen maar ook van buiten de kerk in beweging, brengt onvermoede talenten aan het licht, brengt mensen samen en met elkaar in gesprek. Brengt plezier en betrokkenheid. De wervende en uitnodigende kracht die uitgaat van een musical is groot.

Een concreet voorbeeld. Halverwege de musical stelt een van de mensen van het reclamebureau, die het onderwerp 'Paulus Today' moet uitwerken, vragen aan Paulus over het thema vrijheid. Paulus, die dan op het punt staat de gevangenis in te gaan, legt hem uit dat in zijn tijd negen van de tien mensen slaaf waren. Door Jezus is hij anders naar slaven gaan kijken; in Christus is het onderscheid tussen slaaf en vrije weggevallen, zoals hij schrijft in Galaten 3:28. De machthebbers van zijn tijd moesten niets van die revolutionaire praat hebben.
Dan vraagt Paulus: 'Ken je ook mijn brief aan Filemon?' Vervolgens ziet het publiek Paulus die brief schrijven; het koor verwoordt wat hij schrijft. (Bij de verzen die in het lied overgeslagen worden, 'schrijft' Paulus gewoon door, terwijl het koor neuriet.)

Brief aan Filemon

Van Paulus, die gevangen zit omwille van Christus Jezus, en van Timoteüs.
Aan onze geliefde medewerker Filemon, en aan de gemeente die bij u thuis samenkomt.

Ik dank mijn God altijd.
Uw naam is in 't gebed present,
want uw liefde en trouw
aan Jezus zijn mij bekend.

Ik heb een band met Christus,
dus sta ik zogezegd
volledig in mijn recht
u dingen op te dragen.
Maar ik, ik ken uw liefde
en daarom zal ik 't vragen.

Ik zit hier wel gevangen
en ben al aardig oud,
maar heb uw slaaf ontvangen,
van wie ik heel veel houd,
als van een eigen kind,
als van een eigen kind.

U had hem toen niet nodig,
onnuttig, slechts een ding,
onbruikbaar doodverklaarde.
Maar hij is voor mij van waarde,
en dat geldt ook voor u,
en dat geldt ook voor u.

Hij heeft goed kunnen zorgen,
voor mij hier in 't gevang.
Het gaat me aan het hart:
ik stuur hem terug,
ontvang hem dan,
niet als een slaaf,
maar als een broer,
in liefde en in trouw,
zoals u mij ontvangen zou.
Ik vraag het zonder dwang.

Als hij u nog iets schuldig is,
laat mij dat dan betalen.
Hoewel u mij - dat is bekend -
uw leven zelfs nog schuldig bent
en dat is nog veel meer.
Kom, doe het dus
omwille van de Heer.

Ten slotte ...
regel een kamer voor mij,
want ik heb goede hoop.
Want dankzij uw gebeden
kom ik weer vrij,
kom ik weer vrij.

De groeten van Epafras, mijn celgenoot, en ook van al mijn medewerkers.
De genade van de Heer is met u, zijn genade is met u.

Na afloop zegt de reclameman: 'Mooi, maar wat betekent dat voor nu?' Waarop Paulus antwoordt: 'Kijk maar wat je er nog van kunt gebruiken. Ook in jullie tijd zijn er waarschijnlijk genoeg mensen die gevangen zitten in een systeem. Ik moet nu gaan. De gevangenis roept.'

Bibliografische referenties

SGO Uitgeverij: geeft veel bijbelse musicals uit.

www.musicalmaria.nl

Producties van Joop van den Ende: www.musicals.nl

Heeft betrekking op:

Filemon 1:2, Galaten 3:28