Overzicht bijbelboeken

Cultuur > Varia

Mina Krüseman - De moderne Judith

Mina Krüseman (1839-1922) behoort tot de voorlopers van de feministische beweging in Nederland. Al op jonge leeftijd is zij zich bewust van de beperkte rol die voor vrouwen in de maatschappij is weggelegd. Vastbesloten zich aan dit lot te ontworstelen, begint ze onder de naam Stella Oristorio di Frama een carrière als zangeres. Na een kortstondig avontuur in Amerika keert ze naar Nederland terug, en organiseert in 1873 samen met Betsy Perk een lezingentournee langs een groot aantal steden. Aan de hand van een tweetal dramatische voordrachten confronteert de flamboyante en zelfbewuste Krüseman het publiek met haar controversiële ideeën over liefde, huwelijk en opvoeding. Aanvankelijk is er weinig belangstelling, maar onder invloed van de zeer kritische of juist aanmoedigende recensies keert het tij en trekken ze avond na avond volle zalen.

Onbekend
Titelpagina

Om aan te tonen hoe bevooroordeeld de critici zijn, bundelt Krüseman haar dramatische voordrachten en de kritieken op hun lezingen in een 'allerhandebundeltje' dat luistert naar de naam De moderne Judith. Deze titel is gebaseerd op een spotprent in het tijdschrift Uilenspiegel die voorin het boekje is opgenomen. Krüseman schrijft daarover: "Den 29sten Maart verscheen ik heel dapper in Uilenspiegel als 'eene nieuwe Judith met haar vreesselijk zwaard heel het mannendom bedreigende.' Ik was Uiltje recht dankbaar voor die tragische verschijning en antwoordde ogenblikkelijk: 'Hartelijk dank voor mijn welgelijkend portret. 't Is beelderig! - Ik houd mij gerecommandeerd voor het vervolg.' Later heb ik hem verzocht mij het houtsneedje af te staan, opdat ik zijn 'moderne Judith' als titelplaatje voor dit bundeltje zou kunnen laten afdrukken. Dit heeft hij heel galant gedaan, en ik dank hem hierbij nogmaals voor zijn vriendelijke hulp." (p. 165-166)

De recensies zijn door Krüseman door middel van voetnoten van vlijmend commentaar voorzien - wat strijdbaarheid betreft is de vergelijking met Judit inderdaad niet te vergezocht:

'De vrouw moet den man een hulpe zijn.' Om bij den bijbel te blijven, dien gij meermalen aanhaalt. Ik heb niets tegen dat boek, ofschoon het verouderd is en er veel dingen in staan die mij niet aantrekken. - (Question de goût waarschijnlijk, ou de routine, waarover wij niet twisten zullen). Gij zegt dus: 'De vrouw moet den man een hulpe zijn.' Het zal u zeker verwonderen als ik u antwoord dat ik dit volkomen met u eens ben. Ik eisch nog meer dan gij en verlang zelfs dat alle menschen elkander zullen helpen. Ons doel is het zelfde zoo als gij ziet, ofschoon onze wegen om dat doel te bereiken lijnrecht tegen elkander inloopen. - Wij vragen beide om hulp, gij voor den man uitsluitend, ik voor de vrouw vooral. 'De vrouw moet den man een hulpe zijn.' Is zij dat werkelijk in den bekrompen zin dien men aan die woorden hecht? Is de vrouw die niets kan dan huishouden en kinderen voeden den man een hulpe? Vindt hij bijv. in oogenblikken van ambtsmoeielijkheden steun in een bordje vermicellisoep? Kan hij in dagen van teleurstelling of droefheid troost vinden in een wollen kous. Geeft 't boenen van een tafel of 't schuieren van een kleed hem lust tot werken, kracht tot handelen? Kan het hem genoegen doen zijn net-gekleede kinderen van vreemden te zien leeren wat de moeder zelve niet weet? Mag hij berusten in 't zedelijk en verstandelijk verknoeien van zijn nageslacht, door onwetendheid van haar die hem gesteld werd tot een hulpe? Voorwaar, beter geen hulpe dan zóó eene! Die echtgenoote is te weinig vriendin! - Die moeder is te weinig onderwijzeres! - Zij moest een steun zijn, geen bediende; een leidsvrouw, geen werktuig. (p. 300-301)

Bibliografische referenties

Mina Krüseman, De moderne Judith. Allerhandebundeltje. Dordrecht: J.P. Revers, 1873 (2e dr.).

Margot de Waal, 'KRÜSEMAN, Wilhelmina Jacoba Pauline Rudolphine' in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland 3 (1988), p. 106-108.

Heeft betrekking op:

Judit 13:6-8