Overzicht bijbelboeken

Letteren > Poëzie

Nicolaas Beets - Duivelen wijsheid

In zijn bundel Nog eens winterloof (1892) stelt Nicolaas Beets op een bepaald moment vier vormen van wijsheid aan de orde. Dat zijn achtereenvolgens 'Sineesche wijsheid', 'Rabbijnsche wijsheid', 'Christen wijsheid' en 'Duivelen wijsheid'. Die laatste vorm wordt besproken in een gedicht dat bestaat uit twee delen: 1. de Tien geboden voorzien van sarcastisch commentaar op elk gebod - Beets ontleende dit aan Poems (1863) van Arthur Hugh Clough; 2. Jezus' samenvatting van de Wet (vgl. Matt. 22:37-40), maar dan in 'duivels' perspectief.

DUIVELEN WIJSHEID

I. De Tien Geboden naar de nieuwste lezing.

1. DIEN SLECHTS EEN EENIG GOD. Zoo zij ’t!
Voor twee heeft niemand lust of tijd.

2. KNIEL VOOR GESNEDEN BEELDEN NIET.
Tenzij gij ze op rijksdaalders ziet.

3. VLOEK NIET. Wat helpt het? Blijf bedaard,
En kijk uw vijand in de kaart.

4. KERK ELKEN ZONDAG. Wat men zegg’,
Het blijft tot veel de beste weg.

5. EER UWEN MEERDRE. ’t Is de man,
Van wien bevordring komen kan.

6. NIET DOODSLAAN. Ook niet, tot uw schâ
In ’t leven houden voor en na.

7. GEEN ECHTBREUK (foei!) GEEN OVERSPEL.
’t Bekomt den minsten menschen wèl.

8. NIET STELEN. ’t Is een hals, die ’t doet.
Beetnemen werkt wel eens zoo goed.

9. GEEN VALSCH GETUIGENIS. Laster vindt
Zijn weg wel zonder u, mijn vrind.

10. BEGEEREN? Nonsens! De eisch des tijds
Is: Concurreer, om ’t even op wat wijs!

II. Hoofdsom van de Wet.

Wees, vrije mensch, uw eigen god;
Dien, zoek u ZELF met al uw krachten
Ziedaar het eerst en groot gebod;
En ’t ander, even heilig te achten:
Bedenk alom, vooral, altijd,
Dat gij UZELF de naaste zijt!

Bibliografische referenties

Nicolaas Beets, 'Duivelen wijsheid' in: Nog eens winterloof. [Beets' gedichten zijn te vinden op de site van het Project Laurens Jansz. Coster.]

Heeft betrekking op:

Exodus 20:4-6, Deuteronomium 5:8-10, Matteüs 22:37