Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Paulus

Arnt van Kalkar en Zwolle
Paulus

Elegant in houding en kleding treedt ons deze man tegemoet. Zijn gewicht rust op zijn linkerbeen, het rechter- is een beetje naar voren geschoven. In combinatie met de lichte nijging van zijn hoofd zorgt deze contrapost voor een zwierige S-lijn in de houding van het lichaam. Ook de diepe plooien van zijn lang gewaad verlenen het figuur gratie. De over de rechterbovenarm teruggeslagen punt van zijn mantel arm tart weliswaar de zwartekracht, maar zorgt voor een extra accent in het elegante voorkomen van deze man. De fijn uitgewerkte hand die het boek vasthoudt en de gestileerde pijpenkrullen van hoofdhaar en baard ronden het beeld af.

Pas op het tweede gezicht wordt duidelijk dat we hier niet met een elegante rijkaard te maken hebben, maar met de ascetische apostel Paulus. Helaas ontbreekt de rechterhand waarin hij vermoedelijk een zwaard heeft vastgehouden, het voor Paulus gebruikelijke attribuut. Maar het kalende hoofd met slechts een lok op zijn voorhoofd en de lange, puntig toelopende baard zijn genoeg aanwijzingen. Een vergelijking met andere afbeeldingen van Paulus laat zien dat de kunstenaar wel degelijk de traditionele voorstelling van de apostel volgt.

Cornelis Willemsz
Luik van een altaarstuk met Paulus

Het gezicht van de man is smal en zijn figuur lang en mager. De weelderige plooival van zijn gewaad camoufleert zijn magerheid enigszins, maar de omvang van zijn gordel zegt genoeg. En onder de lange rok zijn zijn blote voeten zichtbaar.

De elegantie van het beeld komt voort uit de stijl die de kunstenaar heeft gehandhaafd. Deze figuur is een bijzonder mooi voorbeeld van de manier van beeldhouwen zoals deze rond 1500 in de regio Kleef-Gelre werd beoefend. Daarbij valt nog te bedenken dat dit beeld nooit bedoeld was als ruwhouten object. Sporen van verf duiden erop dat Paulus oorspronkelijk kleurrijk beschilderd was. Zijn mantel was van binnen vermoedelijk matblauw, van buiten matgroen en versierd met randen van bladgoud met geponste patronen erop. Op de lippen zijn sporen van rozerood gevonden.

Zie ook

  • Toon terzijde Het uiterlijk van Petrus en Paulus

Bibliografische referenties

M. van Vlierden e.a. (ed.): Hout- en steensculptuur van Museum Catharijneconvent, ca. 1200-1600, Zwolle/Utrecht 2004, p. 298-299.

Heeft betrekking op:

Efeziërs 1:2, Galaten 5:2, 2 Timoteüs 3:2