Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Rubens in Italië

Zoals vele kunstenaars in zijn tijd ondernam Rubens een reis naar Italië. Meestal wordt er vanuit gegaan dat deze reizen naar het zuiden deel uitmaakten van de opleiding tot kunstenaar. In het geval van Rubens kan men dit niet zo stellen. Rubens was al twee jaar meesterschilder toen hij in 1600 naar Italië vertrok. Toch maakte deze reis deel uit van zijn vorming tot een van de belangrijkste schilders van zijn tijd.

In Italië maakte Rubens tekeningen van alle belangrijke kunstwerken die hij onderweg tegen kwam. Zowel van antieke beelden die als hoogste maatstaf in de kunsten golden, als van de grootste meesters uit de renaissance. Zo tekende Rubens onder meer verschillende figuren en scènes uit het beroemde plafond van de Sixtijnse kapel van Michelangelo. De tekeningen verschillen soms in stijl en kleurstelling; ze waren blijkbaar niet als serie bedoeld.

Pieter Paul Rubens
De profeet Jeremia
Pieter Paul Rubens
Koning Hizkia
Pieter Paul Rubens
De profeet Joël
Pieter Paul Rubens
De profeet Daniël
Pieter Paul Rubens
De profeet Ezechiël
Pieter Paul Rubens
De profeet Jesaja
Pieter Paul Rubens
De profeet Zacharia
Pieter Paul Rubens
Mozes ontvangt de tafelen der wet

Na zijn terugkeer naar Antwerpen in 1608 bewaarde Rubens al zijn tekeningen als ateliermateriaal. Tijdens zijn hele leven zou hij uit dit repertoire putten voor zijn eigen voorstellingen. Het materiaal werd bewaard in een aparte kamer, het cantoor, dat alleen toegankelijk was voor de meester zelf en voor bijzondere medewerkers en leerlingen uit het atelier. Een dergelijke verzameling aan tekeningen was een bijzondere schat en werd bewaard als een bedrijfsgeheim.

Iedere kunstenaar van rang had zo'n voorraad aan voorbeelden die hij voor zijn eigen composities gebruikte, maar die ook gebruikt werden voor de opleiding van jonge kunstenaars. Een onderdeel van die opleiding was het tekenen naar de beste voorbeelden van antieke en recente meesters. Waren de originelen niet beschikbaar, dan voldeden ook prenten of tekeningen als voorbeeld. Uit Rubens' omgeving is bekend dat bijvoorbeeld Anthonie van Dyck kopieën naar tekeningen van Rubens als basis voor zijn eigen atelierbestand gebruikte. De meest omvattende serie van zulke kopieën stamt echter van een minder getalenteerde leerling, Willem Panneels. Zijn zeven mappen met ongeveer 500 tekeningen bevinden zich tegenwoordig in Kopenhagen. Ook al zijn deze tekeningen niet zo goed als die van Rubens zelf, deze verzameling geeft ons wel de mogelijkheid om enigszins te reconstrueren wat Rubens ooit moet hebben gehad. Rubens' eigen cantoor werd namelijk na zijn dood geveild en zijn verzameling verspreid in alle windrichtingen.

Zie ook

  • Toon terzijde Rubens naar Rafaël

Bibliografische referenties

Paul Huvenne: 'Over Rubens' Cantoor, Panneels en de Kopenhaagse Cantoor-tekeningen', in: Rubens' Cantoor, een verzameling tekeningen ontstaan in Rubens' atelier. Tent. cat. Antwerpen/Rubenshuis, 1993, p. 16-37.

Heeft betrekking op:

1 Samuël 8:2, 2 Koningen 19:2, 2 Koningen 18:1, Zacharia 1:3, Jeremia 1:1, Jesaja 37:2-6, Ezechiël 2:1, Daniël 1:6, Wijsheid 9:18, Klaagliederen 3:1, 1 Kronieken 4:41, Joël 1:1