Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Ruth in prenten

Hendrick Goltzius
Orpa verlaat Noömi en Ruth. De geschiedenis van Ruth, afb. 1

De prenten met de geschiedenis van Ruth behoren tot de vroegste werken van Hendrick Goltzius, de later zo beroemde graveur en schilder. Vooral de eerste twee afbeeldingen uit deze serie laten goed zien hoe de jonge Goltzius te werk ging. Hij neemt duidelijk de stijl van zijn leermeesters en andere beroemde kunstenaars als voorbeeld voor zijn figuren. Ook klopt de anatomie nog niet helemaal; de linkerarm van Noömi bijvoorbeeld zit op een iets onhandige manier aan het lichaam vast.

Hendrick Goltzius werd geboren in Mülbracht bij Venlo, maar groeide op in Duisburg. Zijn vader was glazenmaker en glasschilder en de jonge Goltzius ging in eerste instantie bij hem in de leer. Omstreeks 1574-75, als ongeveer 16-jarige, werd hij echter aangenomen als leerling van de graveur Dirck Volkertsz. Coornhert in Xanten. Coornhert, ook bekend als literator, leefde in deze periode als balling in Duitsland, gevlucht voor zowel de Spanjaarden als ook de gewelddadige geuzen. Goltzius zal van Coornhert niet alleen het vak van graveur hebben geleerd, maar ook in aanraking zijn gekomen met zijn humanistische ethiek waarin hij geloofsvrijheid bepleitte.

Al snel ontpopte de jonge leerling zich als een vaardig kunstenaar die de ingewikkelde allegorieën van zijn leermeester op kundige wijze in beeld wist te brengen. Voor de Ruth-serie zal Goltzius zich echter door Adriaen de Weerdt hebben laten leiden, een kunstenaar met wie Coornhert nauw samenwerkte. Via de ervaringen die De Weerdt op zijn reis door Italië had opgedaan, kwam Goltzius onder meer in aanraking met de prenten van Parmigianino.

Hendrick Goltzius
Ruth leest aren in het veld van Boaz. De geschiedenis van Ruth, afb. 2

Voor de figuur van Boaz op de tweede scène van zijn serie heeft Goltzius hoogstwaarschijnlijk gebruik gemaakt van een clair-obscuur-houtsnede naar de Italiaanse kunstenaar Parmigianino. De stevigere vrouwen daarentegen lijken naar het voorbeeld van Maerten van Heemskerck te zijn ontstaan.

Hendrick Goltzius
Ruth bij Boaz op de dorsvloer. De geschiedenis van Ruth, afb. 3

Wanneer de laatste twee prenten van deze serie zijn ontstaan, is niet helemaal duidelijk. Stilistisch vertonen deze twee een duidelijke groei van de kunstenaar, de compositie en lijnvoering zijn - hoewel ingewikkelder - evenwichtiger en zelfverzekerder geworden. Sommigen gaan er zelfs van uit dat deze twee scènes pas na Goltzius' verhuizing naar Haarlem in 1577 zijn ontstaan.

Hendrick Goltzius
Boaz koopt de erfenis van Elimelech. De geschiedenis van Ruth, afb. 4

Bibliografische referenties

Huigen Leeflang, Ger Luijten (ed.): Hendrick Goltzius (1558-1617) Tekeningen, prenten en schilderijen. tent.cat. Amsterdam: Rijksmuseum, New York: Metropolitan Museum, Toledo: Toledo Museum of Art. Zwolle: Wanders, 2003.

Heeft betrekking op:

Ruth 1:14, Ruth 2:8, Ruth 3:7, Ruth 4:6