Overzicht bijbelboeken

Over > Interpretatie

Tradities

Volgens de traditie zijn de eerste vijf bijbelboeken geschreven door Mozes. Maar vanwege de stilistische verschillen, parallelle verhalen en de tegenstrijdigheden die er in te vinden zijn, begon men vanaf de achttiende eeuw steeds meer te twijfelen over één enkele auteur (Mozes). Tegenwoordig gaan theologen en historici ervan uit dat de eerste vijf boeken, de tora, zijn samengesteld uit vier aparte tradities, geschreven in verschillende tijdvakken en elk met zijn eigen invalshoeken en stijl. Deze gedachte wordt wel aangeduid met de 'oorkondehypothese' of de 'JEDP-theorie'.

Over de onderlinge chronologie is niet iedereen het eens, maar over het algemeen worden er vier tradities onderscheiden; de vroegste (ca 900 v. Chr.) is de Jahwistische traditie (J). Daarnaast zijn er nog de Priesterlijke traditie (P), de Elohistische traditie (E) en de Deutoromistische traditie (D). J en E heten zo naar aanleiding van de schrijfwijze van de naam van God. De ene traditie noemt God 'Jahweh' (vaak vertaald met HEER) terwijl de andere de voorkeur geeft aan 'Elohim' (vertaald met God).

Een van de meest bekende voorbeelden van vervlochten tradities is Genesis 1-3. De auteur van de oudste traditie, de Jahwist, is verantwoordelijk voor de verhalen van Adam en Eva in de Hof van Eden (Gen 2 en 3). De toon van de Jahwist is veel menselijker en staat dichterbij de mythologische manier van denken dan de verheven openingspassage over de schepping der wereld. Die wordt toegeschreven aan de (veel latere, ca 500 v. Chr.) Priesterlijke traditie.

Een ander voorbeeld is te vinden in de cyclus over Jozef. Zo zegt bijvoorbeeld (E) dat Jozef verkocht werd aan Midianieten, terwijl (P) het over een karavaan van Ismaelieten heeft.