Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Van de Woestijne - Het laatste avondmaal

Gustave van de Woestijne
Het Laatste Avondmaal

Gustave van de Woestijnes voorstelling van Het laatste avondmaal is een monumentaal schilderij van bijna 4 x 3 meter. Centraal en alles overheersend staat de tafel met het witte tafelkleed en de figuur van Jezus erachter. Met zijn grote handen houdt hij brood en wijn vast. En hij is de enige wiens blote voeten onder de tafel zichtbaar zijn. De lichamen van zijn discipelen die rond de tafel knielen, blijven erachter verscholen, alleen hun koppen en handen vragen om aandacht. Deze zijn dan ook overdreven groot en met hun grote ogen haast karikaturaal weergegeven. Slechts enkele van de discipelen zijn te herkennen: de adorerende Johannes naast Jezus en uiterst links Judas die zich slechts door zijn kwaadaardige blik verraadt. De anderen vertonen eerder karikaturen van bepaalde types dan individuele trekken. Sommigen lijken de blik naar binnen te hebben gericht, ze zijn met zichzelf bezig, in hun eigen wereld.

Al met al is ook dit werk schatplichtig aan De Woestijnes voorbeelden, de Vlaamse primitieven. De tegelvloer herinnert aan Dirk Bouts Triptiek met het laatste avondmaal, net zoals de doosachtige ruimte. Ook de verschillende gebaren van de discipelen zijn in Dirk Bouts Laatste avondmaal terug te vinden.

De constructie van het centraalperspectief voert Van de Woestijne echter niet consequent door. De perspectivisch verkorte tafel die wij in sterk bovenaanzicht te zien krijgen is het kernstuk van een klassieke driehoekscompositie die het bovenlijf van Jezus omvat. De tegelvloer is in de verkorting naar achteren niet volgens de regels van het perspectief weergegeven. Van de Woestijne bereikt daarmee het optische effect dat Jezus' voeten niet op de vloer staan, hij lijkt de grond onder zijn voeten al te hebben verloren. Deze voorstelling van het laatste avondmaal is een duidelijk voorbeeld voor Van de Woestijnes expressionistische stijl. Na de eerste wereldoorlog heeft Van de Woestijne zijn zachte vormen en kleuren vervangen door een krachtig expressionisme dat zich uit in deformaties van de figuren, harde tekening en toenemende monumentaliteit.

Bibliografische referenties

Ludo Beheydt: Eén en toch apart. Kunst en cultuur van de Nederlanden, Leuven, Zwolle 2002, p. 229-230.

Heeft betrekking op:

Marcus 14:15-16