Overzicht bijbelboeken

Kunsten > Beeldende kunst

Vis in de bijbel

Tussen alle dieren die in de bijbel worden genoemd, nemen vissen een bijzondere plaats in. Nog voor de landdieren worden ze samen met de dieren in de lucht op de vijfde dag geschapen (Gen. 1:20-23). Water, lucht en aarde worden apart van elkaar bevolkt.

Maerten de Vos
En God zag dat het goed was.

In een aantal bijbelse verhalen spelen vissen een rol. Ook in de bijbelse beeldspraak wordt veelvuldig gebruik gemaakt van vis en alles wat ermee samen hangt. Des te opmerkelijker is het, dat er in de bijbel nauwelijks verschil wordt gemaakt tussen de verschillende soorten vissen die er in het water leven. Naast de algemene begrippen zeedieren en wemelende levende wezens bestaan de specificaties uit de toevoeging ‘grote vis’ en de aparte categorie ‘zeemonsters’.

In de lutherse bijbelvertaling wordt een aantal keren het woord ‘walvis’ gebruikt voor het originele ‘grote vis’. Maarten Luther wist blijkbaar dat walvissen de grootste dieren in zee zijn. In het kamertje waar Luther de bijbel in het Duits heeft vertaald, op de Wartburg in Eisenach, is nog altijd de wervel van een walvis te zien die Luther als voetenbankje zou hebben gebruikt.

Aangezien de vissen in de bijbel weinig concreet worden beschreven is het interessant om te zien, hoe kunstenaars met dit gebrek aan informatie omgaan. Hoe beelden ze de vissen die in de bijbel een grote rol spelen uit?

C. Visscher kopie naar H.Wierix
Jona wordt door de vis op het land geworpen

In veel gevallen kiezen ze voor het afbeelden van fantasiewezens. Bepaalde beeldtradities van draakachtige vissen worden generaties lang door kunstenaars gebruikt. Vanaf de zeventiende eeuw wordt de uitbeelding meer realistisch en zijn de vissen vaak wel herkenbaar als een bepaalde soort. Hiervoor is niet alleen het in het algemeen toenemend realisme in de Nederlandse schilderkunst verantwoordelijk maar waarschijnlijk ook het feit dat vis in de Nederlanden een grote rol speelde. Een groot deel van zijn welvaart dankte het land aan de visvangst.

Zie ook

  • Toon terzijde Tobias en de vis
  • Toon terzijde Jona en de grote vis